vasael.ir

کد خبر: ۱۵۸۴۹
تاریخ انتشار: ۰۷ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۲:۱۹ - 27 January 2020
در همایش «فقه هنر» مطرح شد؛

فقها بایدها و نبایدهای سینما را منطبق با شرایط زمان و مکان اعلام کنند

وسائل ـ سومین همایش ملی «فقه هنر» با موضوع تئاتر و سینما با حضور اندیشمندان، فرهنگوران، هنرمندان و جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه در شیراز برگزار شد.

به گزارش خبرنگار وسائل، سومین همایش ملی «فقه هنر» با گزارش | همایش فقه هنرموضوع تئاتر و سینما با حضور اندیشمندان، فرهنگوران، هنرمندان و جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه طی روزهای چهارشنبه دوم و پنجشنبه سوم بهمن در شیراز برگزار شد.

همایش ملی فقه هنر که روز چهارشنبه دوم بهمن در شیراز و با حضور مسئولان، شخصیت‌های علمی، علما و فضلا و مدرسان حوزه علمیه کشور آغاز به کار کرده بود، روز پنجشنبه و با سخنرانی جمعی از پژوهشگران، اندیشمندان و صاحب‌نظران در حوزه‌های هنر و فقه، به کار خود پایان داد.

صبح اولین روز این همایش با سخنرانی حیدر اسکندرپور، شهردار شیراز؛ عبدالرزاق موسوی، رئیس شورای اسلامی شهر شیراز؛ حجت الاسلام والمسلمین لطف‌الله دژکام، نماینده ولی فقیه در استان فارس و امام جمعه شیراز؛ سیدمحمدحسین نواب، مدیر مدرسه اسلامی هنر؛ آیت‌الله ابوالقاسم علیدوست، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه، مدرس خارج فقه و اصول و دبیر علمی همایش سخنرانی برگزار شد.

در این بخش حجت‌الاسلام هادی صادقی، معاون فرهنگی قوه قضائیه و رئیس اسبق مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما؛ شاهسواری، تهیه کننده و مدیرخانه سینما؛ آیت الله احمد مبلغی، مدرس خارج فقه و اصول و رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی سخنانی ایراد کردند.

بعداز ظهر چهارشنبه نیز وحید آگاه، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی؛ حجت‌الاسلام عشایری، عضو هیئت علمی جامعه‌المصطفی العالمیه؛ بهروز شعیبی، کارگردان سینما؛ سیدحسن شبیری، عضو هیئت علمی و مدیر گروه حقوق دانشگاه قم و مهدی داودآبادی، دارای سطح ۴ حوزه علمیه و دکترای حکمت هنر به سخنرانی کرده و به ارائه مقالاتی پرداختند.

دومین روز این همایش ملی نیز با سخنرانی کوروش کمالی سروستانی، مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی ایران مرکز فارس؛ حکمت‌نیا، معاون وزیر دادگستری و استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛ حجت‌الاسلام صرامی، عضو هیئت علمی و مدیر پژوهشکده فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی؛ حبیب‌نژاد، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران؛ نائیجی، کارگردان سینما و مدرس فیلمنامه‌نویسی؛ مقدادی، عضو هیئت علمی دانشگاه مفید؛ عسگرپور، کارگردان سینما و دبیر جشنواره بین‌المللی فیلم فجر همراه بود.

حجت‌الاسلام هادی صادقی معاون فرهنگی قوه قضاییه در سخنان خود صلاحیت‌های دینی و اخلاقی سازندگان فیلم را مسئله‌ای مهم دانست و گفت:‌ اثر هنری تولید باطن انسان هنرمند است؛ یعنی برخاسته از خیال اوست و امروز هم متاسفانه ما به راحتی اجازه‌ داده‌ایم که هر کسی فیلم بسازد در حالی‌که این مهم مسئله بسیار حساسی است.

او با بیان اینکه فقه تئوری اداره انسان است که باید پیشرو باشد، افزود: در حوزه سینما و تلویزیون باید هم فقه پیرو داشته باشیم که به سؤالات موجود پاسخ دهد و هم فقه پیشرو که برای آن باید اقدامات دیگری انجام داد تا به سمت تولید روش‌های پذیرفته شده دین حرکت کرد. البته نمی‌گوییم جای دانش‌ها و فنون مربوطه را بگیرد، ولی باید در این حوزه اقداماتی انجام داد.

این مقام مسئول با اشاره به اینکه تقسیم‌بندی فقه خرد و کلان به دنبال همان فقه پیشرو پدید می‌آید، گفت: فقه خرد به جزئیات مسائل سینما و تلویزیون می‌پردازد و پاسخ می‌دهد و فقه کلان به رویکردهای کلی آن می‌پردازد.

معاون فرهنگی قوه قضاییه یادآور شد: مسائل فقه خرد اغلب آشنا هستند؛ نظیر مجموعه مسائل پشت دوربین از قبیل ارتباط بازیگران با یکدیگر. مسائل جلوی دوربین که با توجه به فضای فیلم و سینما یا روی صحنه اتفاق می‌افتد، آن فضای حقیقی بازیگران نیست و یک فضای تخیلی است. در این فضا آنها در حال عرضه یک زندگی جدید هستند و فقه ناظر به این هم طبیعتاً فقهی است که باید توجه به این تفاوت‌ها کند.

صادقی اظهار کرد: مسائل فراوانی در فقه درباره روی صحنه و جلوی دوربین وجود دارد که رایج است؛ از جمله مسائل مربوط به نگاه و پوشش و لذات جنسی و غیره که برخی از فقها در این زمینه به مسائل سینما و تلویزیون پرداخته‌اند.

او به برخی از مسائل فقه کلان اشاره کرد و گفت: از منظر فقه کلان، سینما و تلویزیون از وجه کلی فیلم مورد توجه است. جهت‌گیری اصلی فقه اثرگذاری تأثیرات فردی و اجتماعی در ابعاد مختلف بینشی، کنشی و گرایشی در هر دو بخش فرد و اجتماعی است که باید بررسی شود و فقه باید در این باره نظر دهد.

معاون فرهنگی قوه قضاییه با بیان اینکه مسائلی که در فقه کلان باید به آن پرداخته شود، برخی مسائل ناظر به فنون و دانش مربوط به این حوزه است، گفت: در حوزه سینما معمولاً ابزار جذابیت یک فیلم چند چیز است؛ مثلاً عناصر خشونت، تعلیق، دلهره و اضطراب و غیره در یک فیلم جذاب به کار می‌رود. یکی از این جذابیت‌ها هم جنسی است که در اغلب فیلم‌های تولید هالیوود وجود دارد. از جذابیت‌های دیگر احساس‌برانگیزی، تولید احساس شادی و غم است و فیلمی که بتواند به خوبی احساس ایجاد کند، فیلم موفق محسوب می‌شود.

صادقی ادامه داد:‌ سؤالی که مطرح می‌شود، این است که از منظر فقه، استفاده از این ابزارها تا چه حدودی مجاز است و کجاها مجاز نیست و حدود استفاده شرعی چقدر است و تا چه حد مجازیم از خشونت استفاده کنیم؟ اکنون قواعدی وجود دارد، اما این قواعد را دیگران با توجه به سلایق و فهم و عقل خوشان تنظیم کرده‌اند و از فقیه پاسخ نگرفته‌اند.

او با بیان اینکه فیلم اثرات کلی بر گرایشات انسان مثل ایمان‌افزایی یا کفرافزایی و خداباوری یا انسان‌باوری و غیره دارد، گفت: مسئله بعدی، اثر فیلم بر کلیات اخلاقیات انسان است. آیا یک فیلم خاص انسان را به سمت هواهای نفسانی می‌کشاند یا به سمت تقوا و همچنین باید ببینیم یک سبک زندگی را ترویج می‌کند یا تخریب می‌کند.

معاون فرهنگی قوه قضاییه با بیان اینکه اثر فیلم بر روحیه انقلابی هم باید مدنظر قرار گیرند، گفت: در ساخت فیلم دینی که یک تاریخ مقدس را روایت می‌کند، اگر بخواهند چهره معصومین را نشان دهند، چه بلایی بر سر تفکرات مردم درباره آن معصوم می‌آوریم و با این کار قداست‌زدایی انجام می‌شود؟ لذا اگر می‌خواهیم وارد ماجراهای مقدس شویم، باید بسیار با دقت عمل کنیم که قداست‌زدایی نکنیم.

صادقی با بیان اینکه حداقل ۴ پرسش را در فقه کلان باید پاسخ داد، گفت: پرسش اول این است که هنرمند چه می‌گوید؟ چه مضمونی دارد و مایگانش چیست و چه چیزی را بیان می‌کند. دومین سؤال این است که چگونه می‌گوید و این چگونه گفتن خیلی مهم است. شاید ۹۰ درصد یا بیشتر مباحث علمی عرصه هنر درباره چگونه گفتن باید باشد؛ یعنی فنون صورت‌گری و تصویرسازی ذهنی.

او اظهار کرد:‌ همچنین باید سؤال بپرسیم هنرسازه فیلم چیست و این هنرسازه همان صور خیال او هستند که البته خیلی مهم است، اما مسئله این است که چگونه این‌ها را با هم تلفیق می‌کند و سؤال چهارم هم این است که از کجا می‌گوید و منشأ سخنان کارگردان چیست؟ آیا از روی آیات قرآن است یا از روی هوا و هوس؟ بعد از آن به منشأهای سالم اجازه ترویج دهیم.

معاون فرهنگی قوه قضائیه خاطرنشان کرد: این‌ها سؤالاتی است که باید درباره سینما و تلویزیون و در فقه کلان پرداخته شود که هنوز به یکی از آن‌ها پرداخته نشده است. در آغاز راه هستیم و امیدواریم که مدرسه هنر اسلامی بتواند وارد این عرصه‌ها شود که واقعاً عرصه‌های ناپیموده‌ای است.