vasael.ir

فقه سیاست
یادداشت اختصاصی | نقش امام رضا در ایجاد تمدن اسلامی

یادداشت اختصاصی | نقش امام رضا در ایجاد تمدن اسلامی

وسائل ـ با مهاجرت حضرت امام رضا (ع) به ایران، دوره «دو قرن سکوت» ایرانیان به پایان رسید و نهضت عرفانی، فقهی، ادبی و چریکی گسترده‌ای در نقاط مختلف ایران اعم از خراسان، ری و طبرستان شکل گرفت و ایران امُّ‌القرای جهان تشیع و مشهدالرضا قطب سیاسی - معنوی ایران شد.
معرفی مقاله | نقش سازماندهی اطلاعات در تحقق تمدن اسلامی

معرفی مقاله | نقش سازماندهی اطلاعات در تحقق تمدن اسلامی

وسائل ـ برای تحقق تمدن اسلامی نیاز است که اولا سازماندهی اطلاعات به گونه‌ای انجام پذیرد که جامعه را به صورت یک نظام واره موضوعی ملاحظه کرده و از بسیط یا نگرش کلی و انتزاعی به جامعه و به تبع آن اطلاعات پرهیز شود، ثانیا یک نظام جامع اطلاعاتی ایجاد نماید و ارتباطات همه اطلاعات را با یکدیگر بتواند تصویر کند، ثالثا نام اطلاعات ایجاد شده با توجه به پویایی جامعه شناخت انسان از جامعه صورت گیرد.
شأن شارع در مقام تخاطب از منظر امام خمینی (ره)
مکتب امام خمینی / ۲۷

شأن شارع در مقام تخاطب از منظر امام خمینی (ره)

وسائل ـ حجت الاسلام علی اصغر نجابت گفت: حضرت امام خمینی (ره) نسبت به بحث شأن شارع تصریحی نداشته، منتهی این مباحث به صورت ارتکازی در مباحث ایشان قابل رهگیری است. حضرت امام در جلد دوم کتاب البیع به مکررا بیان می‌کنند که قوانین اسلام مطلوبات بالعرض هستند و می‌خواهند ما را به تشریع واقعی برسانند، به بیان دیگر، قوانین ظاهریه برای رساندن ما به آن حقایق واقعی هستند.
دیدگاه شهید صدر نسبت به «مولویّت» و بسط آن در اصول
پژوهشگر فرهنگستان علوم اسلامی تبیین کرد؛

دیدگاه شهید صدر نسبت به «مولویّت» و بسط آن در اصول

وسائل ـ حجت الاسلام متقیان گفت: در نگاه اصولیون، «مولویت» مربوط به علم کلام دانسته شده و امتداد در اصول پیدا نکرده است اما شهید صدر (ره) این نگاه کلامی را در مفهوم سازی و در منطق تفقه و علم اصول جریان داده است.
گفتگو | جبهه ملی و اندیشه لیبرالیسم / مغایرت اندیشه جبهه ملی با اسلام ناب

 

گفتگو | جبهه ملی و اندیشه لیبرالیسم / مغایرت اندیشه جبهه ملی با اسلام ناب  

وسائل ـ حجت الاسلام دکتر کمال الدین نارنج در تبیین دیدگاه جبهه ملی اظهار داشت: جبهه ملی از پیروانان اندیشه لیبرالیسم بودند. آن‌ها به عنوان پیروان اندیشه‌های لیبرالیستی معتقد بودند، چون غرب با نقش‌آفرینی اسلام در حکومت و سیاست مخالف است، پس ما هم مخالف دخالت اسلام در مسائل حکومتی هستیم! آن‌ها اسلامی را که در راستای منافع مستضعفان و پابرهنگان باشد، قبول ندارند چرا که سیاستشان با سیاست اسلام ناب مغایرت کلی دارد.
در مکتب امام خمینی (ره) «عدالت» مطلوب بالذات است، «فقه» مطلوب بالعرض 
مکتب امام خمینی / ۲۵

در مکتب امام خمینی (ره) «عدالت» مطلوب بالذات است، «فقه» مطلوب بالعرض 

وسائل ـ حجت الاسلام مرادی پیرامون نگاه امام خمینی (ره) به عدالت و فقه اظهار داشت: امام اسلام را حکومت تعریف می کند (الاسلام هو الحکومه) و فقه را یکی از شئون حکومت می داند. امام فقه را مطلوب بالعرض معرفی می کند. مطلوب بالذات در مکتب امام عدالت اجتماعی است. فقه برای این است که بسط عدالت در جامعه اتفاق بیفتد و در نهایت هم جامعه، یک جامعه توحیدی شود. بنابراین قرائت ناقص از نظریه ولایت مطلقه فقیه قطعا تحریف امام است.
مسائل کلامی مکتب امام خمینی (ره)؛ اصل توحید
مکتب امام خمینی / ۲۴

مسائل کلامی مکتب امام خمینی (ره)؛ اصل توحید

وسائل ـ تاکنون براهین مختلفی برای وحدانیت و یکتایی خدا اقامه شده است؛ یکی از مهم‌ترین آن ها، «برهان فطرت» است که مبدع طرح آن، امام خمینی (ره) است. ایشان در صحیفه خود در این خصوص می‌فرماید «شاید یکى از بزرگ‏ترین ادله بر توحید همین فطرت باشد».
یادداشت | ترسیم اندیشه امام خمینی (ره) در چارچوب نفی سلطه‌پذیری و سلطه‌جویی
مکتب امام خمینی / ۲۳

یادداشت | ترسیم اندیشه امام خمینی (ره) در چارچوب نفی سلطه‌پذیری و سلطه‌جویی

وسائل ـ امام خمینی (ره) در اولین سند مکتوب خود، مساله اصلاحات اجتماعی، خفقان سیاسی، استعمارستیزی و استقلال خواهی و مقابله با وابستگی‌های بین المللی ملت ایران را بیان کرده و همه را دعوت می‌کند تا از منافع شخصی و فردی دست بردارند.
گفتگو | تبیین احکام ثابت و متغیر در اندیشه امام خمینی (ره)
مکتب امام خمینی / ۲۲

گفتگو | تبیین احکام ثابت و متغیر در اندیشه امام خمینی (ره)

وسائل ـ حجت الاسلام لیالی با اشاره به ادعای برخی که می‌گویند «اگر امام در قید حیات بود اندیشه ایشان تغییر می‌کرد»، گفت: اولا این سخن ناشی از عدم فهم بحث ثابت و متغیر در اندیشه امام است؛ ثانیا، امام مطابق شرایط زمان و مقتضیات جامعه با اندیشه اصلاح، نهضت را آغاز می‌کنند و با تغییر شرایط، اندیشه براندازی نظام سیاسی را دنبال می‌کنند تا به جایگزینی نظام سیاسی و احیای حاکمیت و نظام اسلامی می‌رسند.
فقه فرهنگ و اجتماع
منظومۀ معرفتی کامل و منسجم برای تربیت / لوازم مربی‌گری و ابعاد خانوادگی و حکومتی تربیت
گزارشی از 5جلد کتاب ادب الهی؛

منظومۀ معرفتی کامل و منسجم برای تربیت / لوازم مربی‌گری و ابعاد خانوادگی و حکومتی تربیت

وسائل ـ آیت الله مجتبی تهرانی در سال‌های پایانی عمر شریفش، مباحثی را پیرامون تربیت نفس و دیگران مطرح کرده‌اند، این بیانات در قالب مجموعه «ادب الهی» که شامل ۵ جلد کتاب است منتشر شده است. جلد اول تأدیب نفس، جلد دوم مبانی تربیت، جلد سوم تربیت فرزند، جلد چهارم حیا موهبتی الهی، جلد پنجم تربیت مربی می‌باشد.
معرفی کتاب | منشور فرهنگ از دیدگاه امام خمینی (ره)

معرفی کتاب | منشور فرهنگ از دیدگاه امام خمینی (ره)

وسائل ـ اصالت هر جامعه، به تفکر، تمدن و فرهنگ آن بستگی دارد و جلوه‌های مختلف اجتماع انسانی در فرهنگ آن تلالو می‌یابد. انقلاب اسلامی ایران نیز یک انقلاب فرهنگی تمام عیار و انقلاب تحول در فکر و فرهنگ فردی اجتماعی با معماری حضرت امام خمینی «قدس سره» است که فرهنگ را پایه و محور همه عرصه‌ها می‌داند و اصلاح فرهنگ را مبدا اصلاح و تحول همه کشور می داند.
مبانی فقهی گردشگری و آسیب های آن
گزارش؛

مبانی فقهی گردشگری و آسیب های آن

وسائل - گردشگری، زمینه‌ساز تجلی خداوند بر انسان است، تجلی از مهمترین و سازنده ترین اصول قرآنی و روایی است که دارای نقش‌ها و کارکردهای عمیق تربیتی، اعتقادی، ایمانی و اجتماعی بر روی انسان و جامعه است و باید اقرار کرد که تا حدود بسیار، به این اصل و کارکردهای آن توجه جدی علمی و عملی صورت نگرفته است.
بازگشت انسان به سوی دین، در جهان پساکرونا
از سوی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران مطرح شد؛

بازگشت انسان به سوی دین، در جهان پساکرونا

وسائل ـ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت: شرور نه فرصت هستند و نه تهدید. بلکه شرور یک ظرفیت و امکان است و این اختیار و اراده انسان است که این ظرفیت را به تهدید تبدیل کند یا فرصت. در جهان پساکرونا انسان بازگشت به دین خواهد داشت و روحانیون وظیفه دارند این نگاه معنوی را تقویت کنند. باید به صورت دائم و پیوسته، همبستگی بین مردم و انگیزه های دینی و معنوی را به مردم یادآوری کنیم.
آثار و عوارض منفی طلاق / فاصله از دینداری؛ یکی از عوامل موثر در طلاق

آثار و عوارض منفی طلاق / فاصله از دینداری؛ یکی از عوامل موثر در طلاق

وسائل ـ اکنون از نظر نسبت طلاق به ازدواج، آمار نگران کننده 30 درصد را رد کرده‌ایم؛ این آمار در شمال تهران بالای 40 درصد است که واقعاً نگران کننده‌ است. نگاه دین به نقش‌های جنسیتی به الگویی منجر می‌شود که الگوی دیندارانه است و وقتی از آن فاصله می‌گیریم، همین در افزایش طلاق اثر می­گذارد. در مورد اختلاط جنسی هم با توجه به اینکه دین تعریفی از ارتباط دو جنس و شاخص‌ها و الگوی مطلوب آن دارد، می‌توانیم نشان دهیم که از شاخص‌های مطلوب دینی فاصله گرفته‌ایم که با افزایش طلاق روبرو شده‌ایم.
ضرورت توجه به نظریه ارتباطات در فقه رسانه
از سوی یک پژوهشگر فقه رسانه مطرح شد؛

ضرورت توجه به نظریه ارتباطات در فقه رسانه

وسائل _ دکتر محمد محمدی‌نیا پس تشریح عنصر مصلحت و تفقه در ابواب فقه رسانه اظهار داشت: متاسفانه ما مؤلفه‌هایی را در طول زمان از دست داده‌ایم؛ به نظریه ارتباطات در درس فقه رسانه پرداخته نمی‌شود و اندیشمندان بر خود تکلیف نمی‌دانند که این مباحث را بیاموزند تا در فقاهت خود تأثیر بگذارد. حل این مساله با عنوان حکمت و فقه شناخته می‌شود. باید پیوند علوم انسانی با فقه روشن شود. عرصه فرهنگ و رسانه به دست جمهوری اسلامی است، ولیکن سوال این است که هم اکنون، این عرصه مهم عملاً در خدمت کدام تفکر است و اهداف کدام جریان را تأمین می‌کند؟!
مشخصه‌های منظومه فقهی نظام خانواده
در نشست «تدوین فقه نظام اجتماعی اسلام با محوریت خانواده» بیان شد؛

مشخصه‌های منظومه فقهی نظام خانواده

وسائل ـ رئیس پژوهشکده الذریه النویه و مدیر گروه فقه خانواده جامعه المصطفی العالمیه گفت: ما می‌توانیم به این ایده و نگاه عمیق برسیم که فقه اسلامی ما و اهل بیت (ع) رسیدن انسان را به کمال مطلوب برعهده گرفته است و این منظومه الهی که فقه عهده دار کشف و تبیین همه شرایط و ضوابط و موانع مسیر است. فقیه به احکام الهی نگاه عمیق دارد؛ قوانین خشک نیست بلکه قوانین تنظیم فرد با خود و خدا و خانواده اش است.
ابعاد فرهنگی اجتماعی حضرت خدیجه در گسترش اسلام

ابعاد فرهنگی اجتماعی حضرت خدیجه در گسترش اسلام

وسائل ـ حضـرت خدیجه به عنوان اولین بانوی مسلمان در ترویج فرهنگ اسلامی و الگوی یک زن مـسلمان نـقش والای خود را ایفا کرده اســت و بانوان بســیاری از تربیت عملی وی درس‌ها آموخته‌اند. اهمیت فـضــائل اخـلاقی و کـمالات انسـانی در وجود این بانوی بافضیلت، آنگاه به اوج خود می‌رسد که نگاهی به وضع زن در ایام جاهلیت و قـبل از بـعثت پیامبر اکرم (ص) بیندازیم.
فقه اقتصاد و حقوق
میزان ابتنای تقنین بر شریعت
دانشنامه فقهی حقوقی؛

میزان ابتنای تقنین بر شریعت

وسائل ـ طبق اصل ۹۱، فلسفه وجودی شورای نگهبان پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آن‌ها دانسته شده است. البته جهت تاکید بر اسلامیت نظام و تقنین، در اصل ۹۳، مجلس شورای اسلامی بدون وجود شورای نگهبان فاقد اعتبار قانونی دانسته شده است؛ نه تنها در تقنین بلکه در همه تصمیماتش مگر درباره تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب ۶ نفر حقوقدانان اعضای شورای نگهبان.
نقدی بر شبهه مالکیت پدر بر فرزند
از سوی آیت الله محمد جواد فاضل لنکرانی مطرح شد:

نقدی بر شبهه مالکیت پدر بر فرزند

وسائل ـ عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، با رد مطالب مطرح شده از سوی معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در خصوص رابطه فرزند و پدر، گفت: فقه ما بسیار فقه بالنده، قوی و پویایی است؛ منتها بعضی معنای فقه پویا را درست نمی‌فهمند و فکر می‌کنند پویا یعنی دائماً باید احکام را تغییر دهیم، حلال را حرام و حرام را حلال کنیم، در حالی که فقه پویا یعنی در هر زمانی فقه می‌تواند مطابق با خصوصیات آن زمان و بر طبق ضوابط فقهی نظر بدهد.
واکاوی مؤلفه‌های کلیدی حقوق اساسی براساس دو نظریه حکومت مطلقه و ولایت مطلقه

واکاوی مؤلفه‌های کلیدی حقوق اساسی براساس دو نظریه حکومت مطلقه و ولایت مطلقه

وسائل ـ حکومت مطلقه هابزی، همان گونه که از نامش پیداست، حکومتی اقتدارگرا و توتـالیتر است؛ در حالی که نظریه ولایت مطلقه به دنبال ترسیم نظامی است که بیشترین توانمندی را در راستای مصالح جامعه اسلامی و احیاناً رفع تنگنا‌های ناشی از احکام اولیـه شـرعی داشـته باشد.
قوه قضائیه؛ عیار سلامت جامعه
بازخوانی برخی مطالبات رهبر انقلاب از قوه قضائیه (۱۳۶۸-۱۳۹۸)

قوه قضائیه؛ عیار سلامت جامعه

وسائل - به مناسبت سالروز شهادت شهید بهشتی و هفته قوه قضائیه، گزیده‌ای از مطالبات رهبرانقلاب از قوه قضائیه که در دیدارهای سالیانه قوه قضائیه مطرح شده است تقديم می شود.
گفتگو | اصل تعیین سرنوشت، حق مسلم مردم فلسطین
فقه مقاومت / ۱۹

گفتگو | اصل تعیین سرنوشت، حق مسلم مردم فلسطین

وسائل ـ حجت الاسلام دکتر مسعودی در بررسی حقوقی حمایت از فلسطین اظهار داشت: در منشور سازمان ملل متحد اصلی با عنوان «اصل تعیین سرنوشت» وجود دارد که طبق آن، هر ملتی می‌تواند سرنوشت حاکمیت خود را تعیین کند. ما معتقدیم مساله فلسطین حل نخواهد شد مگر به پشتوانه آراء عمومی ساکنین اصلی سرزمین فلسطین، نه ساکنین مهاجر و اجاره‌ای آنجا. ما به مبانی حقوق بین الملل احترام می گذاریم، اما صحبت این است که در مقابل، ظالم قدّاره کشی وجود دارد که به هیچ یک از مسائل و مبانی حقوقی بین الملل پایبند نیست. با توجه به این نکته، ما نمی توانیم بپذیریم که مراعات قوانین برای ما باشد و منافع آن، برای کشورهای قدرتمند و زورگو.
جایگاه احکام حکومتی در قانون اساسی / حاکم بودن حکم حکومتی بر اصول قانون اساسی
دانشنامه فقهی حقوقی؛

جایگاه احکام حکومتی در قانون اساسی / حاکم بودن حکم حکومتی بر اصول قانون اساسی

وسائل ـ با توجه به اینکه اصل ۴ قانون اساسی، موازین شرعی را بر اطلاق و عموم قانون اساسی و بر همه قوانین حاکم دانسته است، و حکم حکومتی نیز در زمره احکام شرعی به شمار می‌آید، برتری و حاکم بودن حکم حکومتی بر اصول قانون اساسی نیز روشن می‌شود.
مصوبه اخیر مجلس در اصلاح قانون انتخابات با قانون اساسی مغایرت دارد
حقوقدان شورای نگهبان:

مصوبه اخیر مجلس در اصلاح قانون انتخابات با قانون اساسی مغایرت دارد

وسائل ـ عضو حقوقدان شورای نگهبان، الگوی اصلاح نظام انتخاباتی را سیاست‌های کلی انتخاباتی دانست که توسط مهر ماه ۱۳۵ توسط مقام معظم ابلاغ شده است و گفت: مصوبه اخیر مجلس جدا از عدم مطابقت مصوبه اخیر با سیاست‌های کلی انتخابات، با برخی از اصول قانون اساسی نیز مغایرت دارد.
طعمه یا امانت؛ اخلاق حرفه‌ای کارگزاران عمومی در اندیشه علوی
از سوی عضو هیئت علمی دانشگاه تهران تبیین شد؛

طعمه یا امانت؛ اخلاق حرفه‌ای کارگزاران عمومی در اندیشه علوی

وسائل ـ عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در تبیین اندیشه علوی پیرامون ماهیت کارگزاران عمومی در حکومت اسلامی اظهار داشت: برای تنظیم روابط حاکمان با یکدیگر و مردم باید توجه داشته باشند که قدرت، ملک طلق زمام داران نیست، بلکه به فرمایش صریح آیات و روایت و به تبع آنها قانون اساسی، قدرت امانتی است در دست مسئولان. مسئول یک امانتدار است که اگر در آن خیانت کند مطمئنا نخواهد توانست از پس آن، به طور شایسته برآید.
معرفی کتاب | اقتصاد کرونا (اقتصاد مقاومتی در عصر ویروس کرونا)

معرفی کتاب | اقتصاد کرونا (اقتصاد مقاومتی در عصر ویروس کرونا)

وسائل ـ کتاب اقتصاد کرونا (اقتصاد مقاومتی در عصر ویروس کرونا) به سرپرستی، دکتر حجت الله عبدالملکی، عضو هیئت علمی و دانشیار دانشکده معارف اسلامی اقتصاد و دانشگاه امام صادق (ع) توسط انتشارات آوان جنوب طراح در ۱۰۰۰ نسخه در سال ۹۹ به چاپ اول رسید.
یادداشت | بخش اعتباری اقتصاد، در خدمت بخش واقعی یا رقیب آن؟

یادداشت | بخش اعتباری اقتصاد، در خدمت بخش واقعی یا رقیب آن؟

وسائل ـ استاد حوزه و دانشگاه نوشت: یکی از چارچوب‌های کلان مکتب اقتصادی اسلام، محدود کردنِ بخش اعتباری اقتصاد تا جایی است که در خدمت بخش واقعی باشد؛ اما در صورتی که این بخش بخواهد تبدیل به رقیب بخش واقعی شود، با ایجاد محدودیت‌ها و ممنوعیت‌هایی، جلوی این انحراف را گرفته است.
معرفی پایان نامه | بررسی جایگاه نهاد قانونگذار در فقه حکومتی و نظام جمهوری اسلامی ایران

معرفی پایان نامه | بررسی جایگاه نهاد قانونگذار در فقه حکومتی و نظام جمهوری اسلامی ایران

وسائل ـ نهاد قانونگذار مبتنی بر فقه حکومتی نهادی است بر اساس قاعده شورا که یکی از ساحت‌های مشارکت سیاسی مردم در نظام اسلامی را تحقق می‌بخشد. این نهاد در فقه حکومتی بر اساس نظریه قانونگذاری به مثابه برنامه ریزی برای اجرای قوانین الهی که همان احکام فقهی است شکل می گیرد. بر این اساس نهاد قانونگذار به مثابه برنامه ریز موخر از نهاد اجتهاد و مبتنی بر نتایج آن قانونگذاری می‌نماید.
نظرسنجی
مهمترین راهکار تقویت فقه حکومتی در حوزه علمیه چیست؟
سیاست گذاری کلان مسئولان حوزه علمیه
راه اندازی کرسی های درس و بحث از سوی اساتید و فضلا
تقویت پژوهشگاه ها و مراکز علمی
آموزش مبانی و اصول فقه حکومتی در سطوح مختلف حوزه