vasael.ir

کد خبر: ۱۵۸۷۸
تاریخ انتشار: ۱۶ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۷:۳۸ - 05 February 2020
بخش دوم / حجت الاسلام دکتر صفا در گفتگوی تفصیلی با وسائل:

پرونده ویژه | تصویب طرح بانکداری؛ اشتباه فاحشی نظیر برجام / این طرح جلوی صوری شدن قراردادها را نمی‌گیرد

وسائل ـ عضو علمی کمیته راهبری اقتصادی مقاومتی با اشاره به صوری شدن عملیات‌های بانکی با کارت‌های مرابحه و سپرده سرمایه‌گذاری عام و ناکارآمدی شورای فقهی در دو سال اخیر که مصوباتش لازم الاجراء بوده، گفت: پیشنهاد می‌کنم آقایان موفقیت‌های طرح پیشنهادی خود را در شورای فقهی تصویب و اجرا کنند و طرح ساختاری پیشنهادی، که مورد انتقاد بسیاری از کارشناسان حوزوی و دانشگاهی است را تصویب نکنند.

به گزارش خبرنگار وسائل، نزدیک سه دهه از تصویب وپرونده ویژه| تصویب طرح بانکداری؛ اشتباه فاحشی نظیر برجام / طرح جلوی صوری شدن قراردادها را نمی گیرد اجرای قانون عملیات بانکی بدون ربا در کشور ایران سپری می شود، یکی از سئوال های جدی مردم متدین، علمای دین، مراجع معظم تقلید و اساتید حوزه و دانشگاه این بوده که معاملات نظام بانکی ایران در مرحله تدوین قوانین و مقررات، تنظیم آئین نامه ها و دستورالعمل های اجرایی، انعقاد قراردادها و اجرا، چقدر با موازین اسلامی تطابق دارند؟ و به عبارت دیگر آیا بانکداری ایران واقعا اسلامی است؟

یکی از دغدغه های رهبر معظم انقلاب نیز اجرای کامل و صحیح بانکداری بدون ربا است، معظم له در بند 23 سیاست های ابلاغی جهت تدوین برنامه پنجم توسعه، به صورت صریح و روشن خواستار «اصلاح ساختار نظام بانکی با اجرای کامل و روزآمد قانون بانکداری بدون ربا و نهادینه کردن نظام های قرض الحسنه، تامین اعتبارات خرد و اعتبارات لازم برای سرمایه گذاری بزرگ» شده اند.

در همین راستا پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل در بررسی پرونده طرح بانکداری جمهوری اسلامی ایران به گفتگو با حجت الاسلام دکتر احمد صفا استاد حوزه و دانشگاه و عضو علمی کمیته راهبری اقتصاد مقاومتی پرداخته است؛ بخش نخست این مصاحبه پیش‌تر منتشر شد و در ادامه بخش دوم آن را مشاهده می‌کنید:

 

وسائل ـ یکی از مسائل بسیار مهم و اساسی در حوزه پولی و خصوصا نظام بانکی بحث خلق پول است. در حال حاضر سیستم بانکی یکی از عوامل اصلی خلق پول است و بخش قابل توجهی از حجم نقدینگی توسط سیستم بانکی و با بهره‌گیری از مکانیسم خلق پول ایجاد می‌شود؛ ایجاد محدودیت و کنترل قانونی این موضوع در طرح جدید بانکداری را چه طور ارزیابی می کنید؟

تنها جایی که در این طرح مسئله خلق پول مطرح شده است، بند 57 شماره (ژ) است؛ خلق پول بانکی (ایجاد اعتبار) خارج از ضوابط اعلامی بانک مرکزی، یا برای مصارفی غیر از موارد تجویز شده توسط بانک مرکزی، ممنوع و مشمول مجازات­ های مذکور در ماده (61) این قانون است.

یکی از مشکلات اساسی نظام بانکی ما مسئله خلق پول است؛ خلق پول یا از ناحیه دولت و بانک مرکزی است و یا از ناحیه بانک هاست. یکی از ابزارهای سیاست گذاری دولت و بانک مرکزی نشر و اعتبار پول جدید است که با افزودن آن می توانند حجم پول را افزایش دهند و به اصطلاح نقدینگی را رشد دهند و یا می توانند آن را کم کنند و رشد نقدینگی را کاهش دهند.

یک مدل خلق پول توسط نظام بانکی صورت می پذیرد که چون از جانب یک نهاد حاکمیتی صورت نگرفته و ثروت ملی محسوب می شود و شان اجتماعی دارد، مردم نسبت به ارزش پول خود حساس اند. چراکه حالت ثروت ملی دارد. اگر یک نهاد غیرحاکمیتی که بخواهد به بخش عمومی منافع آن برسد و بخواهد از این ثروت ملی سوء استفاده کند، عینا مثل این است که منابع و ذخایر ایران را یک شرکت غارت کند.

بانک ها از بدو پیدایش در این کشور مدام از این منابع استفاده می کنند. یعنی پولی را که شما در بانک می گذارید را به میزان چندین برابر آن را استفاده و بهره می برند و تنها عاملی هم که توانایی جلوگیری از این سوءاستفاده را دارد، ابزارهای موجود در دست بانک مرکزی است.

در این طرح آورده که خلق پول توسط بانک مرکزی صورت می گیرد و این نهاد بر آن نظارت می کند که اتفاق جدیدی نیست و سابق هم همین سازوکار وجود داشت؛ شما چه مکانیزمی در این قانون طراحی کردید که عامل بازدارنده خلق پول بانکی و کنترل کننده آن باشد؟

شما همان رویه سابق را اینجا مکتوب کردید که بانک ها باید خارج از ضوابط اعلامی بانک مرکزی خلق پول نکنند؛ همین الان هم بانک ها در سایت های خود می گویند ما خارج از ضوابط بانک مرکزی خلق پول نمی کنیم و در چارچوب این ضوابط عمل می کنیم؛ بنابراین این قانون نمی تواند مشکل خلق پول را حل کند.

الان نقدینگی به حدود دو هزار هزار میلیارد تومان رسیده است و این افزایش نقدینگی در قالب تورمی که مردم فشار می آورد خودش را نشان می دهد. در صورتی که پایه پولی و پولی که دولت به عنوان پول اولی در اختیار جامعه قرار داده است، رقمی حدود دویست و خورده ای هزار میلیارد تومان می باشد.

یعنی تقریبا حدود هشت، نه میلیون تومان خلق پول صورت گرفته است؛ به عبارت دیگر الان ضریب تکاثری خلق پول حدود هشت الی نه برابر است، یعنی هر پولی که وارد بانک می شود، هشت برابر آن را بانک می تواند اعتبار دهی کند.

این اعتبارات کجا صرف می شود؟ چرا بهترین و بلندترین ساختمان ها متعلق به بانک هاست؟ بانک ها با عوائد سپرده ها که یک ثروت اجتماعی است و باید به عموم مردم برسد، چه کار می کنند؟ متاسفانه این طرح در این زمینه هیچ تدبیری نکرده است.

 

پرونده ویژه| تصویب طرح بانکداری؛ اشتباه فاحشی نظیر برجام / طرح جلوی صوری شدن قراردادها را نمی گیرد

 

حاج آقای موسویان در فصل آخر کتاب «بانکداری اسلامی مبانی نظری و تجارب عملی» می فرمایند: بانکداری بدون ربا حالتی خاص از بانکداری اسلامی است؛ آیا شما به عنوان یک مجموعه ای که در زمینه فقه حکومتی کار می کنید، باور دارید که این بانکداری بدون ربا، حالتی از بانکداری باشد که اسلام می گوید؟

این طرح در اصل پروژه تحقیقاتی آقای موسویان در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی بوده است که بعد مرکز پژوهش های مجلس هزینه مالی آن را به عهده گرفت و به صورت سه تا کتاب چاپ شد؛ یکی از این کتاب ها را پژوهشکده پولی و بانکی و یکی دیگر را پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه به عنوان این طرح چاپ کرد.

ایشان در همین کتاب در بخش آسیب های عملکرد نظام بانکی، صوری بودن فعالیت های بانکی را به عنوان اولین آسیب مطرح می کنند. سوال ما از ایشان طبق بیان خودشان این است که کجای طرح شما جلوی صوری شدن فعالیت های بانکی را می گیرد؟ ایشان ادعا می کنند که ما عقود مشارکتی را حذف کردیم، چون این عقود صوری بود و بانک ها مشارکت صوری می کنند، لذا ما آمدیم سپرده سرمایه گذاری خاص را مطرح کردیم که بانک ها با سپرده ها مشارکت صوری نداشته باشند.

در ماده 94 تصریح می کند که سپرده ها چهار نوع اند و شماره چهارم عبارت است از سپرده سرمایه گذاری خاص که این نوع سپرده به جای عقود مشارکتی عنوان شده است. سوال این است که سپرده سرمایه گذاری عام چیست؟ اگر قرار است سرمایه گذاری مشخص باشد پس چرا دو مرتبه عام را هم اضافه کردید؟

می گویند آقای بحرینی یک تحقیقی داشتند که طی آن هشتصد عقد مشارکتی را بررسی کردند و از این تعداد هفتصد و نود و نه عقد غیرشرعی بوده و تنها یک عقد مشکوک بوده است. لذا عقود مشارکتی را گذاشتند ک