تاریخ : 19/مهر/1397 - 16:31
کد خبر : 9382
سرویس خبری : سیاست
 

معرفی مقاله| فقه سیاسی مدلی برای الگوسازی دانش بومی

معرفی مقاله| فقه سیاسی مدلی برای الگوسازی دانش بومی

وسائل- وام گرفتن از فرهنگ، دانش، ارزش، روش ها و تجارب خاص دیگران، بدون در نظر گرفتن تفاوت بین تمدن ها، جوامع، فرهنگ ها و ارزش های حاکم بر آنان، هم منطقی و عاقلانه نیست، هم نمی تواند به پیشرفتی پویا، اصیل و پایا انجامد.

به گزارش خبرنگار وسائل، یکی از مشکلات کشور های توسعه نیافته یا کمتر توسعه یافته این است که مورد هجوم و ورود بی محابای کشورهایی قرار می گیرند که با توجه به الگوهای توسعه یافتگی خود چنین می پندارند  که کشور های دیگر باید از آنها پیروی کرده، ارزش ها و فرهنگشان را بپذیرند و داشته ها و پشتوانه های تمدنی و بومی خود را وانهند. این ادعا در حالی است که وام گرفتن از فرهنگ، دانش، ارزش، روش ها و تجارب خاص دیگران، بدون در نظر گرفتن تفاوت بین تمدن ها، جوامع، فرهنگ ها و ارزش های حاکم بر آنان، هم منطقی و عاقلانه نیست، هم نمی تواند به پیشرفتی پویا، اصیل و پایا انجامد.

با توجه به این انگاره ها و باورها بوده است که دوراندیشان جهان اسلام و اندیشه وران مسلمان بحث از دانش های اصیل اسلامی – انسانیِ برخاسته از نیازها و خواسته های کشورهایشان را مطرح کرده اند. یکی از دانشهایی که در جامعه حضور داشته و آزمودگی در این حوزه را طی کرده است و در گذر زمان با توجه به نیازها و پرسش های جامعه و تمدن اسلامی، به فربهی و چالاکی رسیده است و توانسته است تنظیم گر بخشی از رفتار و گفتار جامعه اسلامی شود فقه سیاسی است.

در راستای این بومی سازی و ضرورت آن، مقاله فقه سیاسی الگوی دانش بومی، درصدد پاسخگویی به این سوال است که با توجه به ویژگی های دانش بومی، فقه سیاسی شیعه در این باره از چه ویژگی هایی برخوردار است و تمرکز بر چه اموری می تواند وجه الگویی ان را تکامل بخشد؟

پاسخ اولیه به این سوال این است که فقه سیاسی شیعه به عنوان دانش بومی، با توجه به مبانی، ارزش های فکری - فرهنگی، منابع و روش ویژه، دارای توان پویایی و دگرگونی در شرایط مختلف بوده و پاسخگوی نیازهای جامعه، سازگار با مقتضیات زمانی و مکانی آن است و بازنگری در ظرفیت های روشی، نگرشی و زایشی آن، می تواند وجه الگویی این دانش را کامل کند.

نویسنده مقاله در ابتدا شاخص های دانش بومی مطلوب را بیان می کند که در کنار همه ویژگی ها باید توان پویایی و تحول را داشته باشد و با گذشت زمان از حیّز انتفاع نیفتد.

از نگاه نویسنده مقاله ویژگی های دانش بومی در موارد زیر خلاصه می شود:

1- برخاسته از مبانی، باورها و ارزش های فکری – فرهنگی هر جامعه.

2- دارای منابعِ برداشتِ خاصِ خود.

3- دارای روش ویژه.

4- دارای توان پویایی و دگرگونی در شرایط مختلف.

5- پاسخ گوی نیازهای جامعه و سازگار با مقتضیات زمانی و مکانی آن.

در ادامه مقاله به عنوان یک نکته کلیدی، نویسنده معتقد است که شاخص های دانش بومی در فقه سیاسی حضور دارد.

در مبانی فقه سیاسی، مسائلی چون توحید، خاتمیت دین، جامعیت دین و اختیار و مسئولیت انسان مطرح است و در حوزه منابع فقه سیاسی منابعی چون کتاب، سنت، عقل و اجماع وجود دارد که در درون دستگاه اجتهاد از آن بهره گرفته می شود.

علاوه بر مبانی و منابع، فقه سیاسی از روش بومی اجتهاد هم بهره می جوید که به مراجعه کننده توان می بخشد تا پاسخگوی مسائل نوظهور و جدید هم باشد.

واقعیت آن است که فقه سیاسی با دارا بودن شاخص های دانش بومی، می تواند الگویی قابل توجه در مسیر رسیدن به علوم اسلامی – انسانی باشد.

فقه سیاسی از وجه الگویی برخوردار است که با کنکاش می توان آن را تکامل بخشید. تکامل روشی، تکامل نگرشی و تکامل زایشی سه وجه الگویی فقه سیاسی هستند که برای پویایی فقه سیاسی باید در آنها بازنگری صورت بگیرد.

مقاله " فقه سیاسی الگوی دانش بومی" به قلم سید کاظم سید باقری و بتول ملا شفیعی در مجموعه مقالات کنگره بین المللی علوم انسانی – اسلامی، پاییز 1394، دوره دوم شماره 5 به چاپ رسیده است.

 دانلود متن کامل مقاله.

120/د


کد خبرنگار : 42