vasael.ir

کد خبر: ۱۶۸۵۹
تاریخ انتشار: ۲۶ شهريور ۱۳۹۹ - ۱۵:۳۳ - 16 September 2020
در یک میزگرد علمی صورت گرفت؛

بررسی مشکلات بین حضانت و ولایت از نظر فقهی و حقوقی

وسائل ـ حجت‌الاسلام رفیع‌پور تهرانی اظهار داشت: اساسا تعریف حضانت، شامل اختیاراتی از ولایت است. این دوگانه‌ای که ما به عنوان حضانت برای یک نفر و ولایت برای یک نفر دیگر درست کرده‌ایم قلمرو هریک باید بازنگری شود تا تزاحمات به حداقل خود برسد یا برطرف شود. شما وقتی به کسی حضانت می‌دهید در واقع او را در یک حوزه‌ای نسبت به بچه دارای ولایت و اختیار می‌کنید. اتفاقا دیدیم که فقهای بزرگی حضانت را ولایت بر تربیت بچه می‌دانند و برخی امروزی‌ترها آن را به ولایت بر نفس تعبیر می‌کنند.
به گزارش وسائل، در قانون ما مقررات سختگیرانه‌ایاقتباسی از فارس/// بررسی مشکلات بین حضانت و ولایت از نظر فقهی و حقوقی در خصوص ولایت وجود دارد. قانون ولی را صاحب همه اختیارات می‌داند. مفهومی هم به اسم «حضانت» در قانون بیان شده است که در واقع بخشی از دایره اختیارات ولی است. این را قانون به جهت مصلحت طفل به مادر واگذار کرده است. به خاطر متون فقهی که مادر را در امر تربیت و نگهداری از کودک اولی‌تر از پدر می‌داند.

بسیاری از مشکلاتی که زنان و مادران در جامعه با آن روبه‌رو هستند از آن دست مشکلاتی است که عموم مردم کمتر آن را می‌شوند و در جریان آن قرار دارند. بسیاری از مسائلی که دغدغه زنان و مادران عنوان می‌شود؛ تنها به این دلیل دغدغه خوانده می‌شود که صدای مطرح‌کننده آن بلند است. اما در پس این صدای بلند زنانی هستند که با مشکلاتی به مراتب سنگینتر و اساسی‌تر درگیر هستند و اتفاقا همین درگیری اجازه نمی‌دهد تا صدای دغدغه و مطالباتشان به سطح جامعه برسد.

موضوع حضانت مادران سرپرست خانواده یکی از این موارد است. مادرانی که بار سنگین از دست دادن همسر و حامی خود را با تعارضات بسیاری در زمینه حضانت و اختیارات ولایت به دوش می‌کشند. مادرانی که قانون آنها را برای حضانت و سرپرستی فرزندشان اصلح دانسته اما بسیاری از امکانات این حضانت را از آنها دریغ کرده است تا هر روز گرفتار مشکلاتی در زمینه آموزش، درمان، قراردادهای بانکی و مالی و... باشند.

در همین راستا میزگردی با حضور دو مادر سرپرست خانواده برگزار شد و مشکلاتی که این دست مادران با آن روبه‌رو هستند مطرح شد. حرف اصلی این مادران این بود که قانون اختیار حضانت فرزندشان را به آنها داده است اما اختیار ابزار اعمال این حضانت را از آنها دریغ کرده است. البته با تاکید بر این نکته که اگر مادری مطالبه‌ای برای در اختیار داشتن برخی ابزار ولایت داشته باشد به معنای مخالفت با اصل ولایت نیست و باید بین این دو تفکیک قائل شد. در کنار تکیه بر این موضع که برخلاف آنچه در سطح جامعه از شان مادری گفته می‌شود؛ این تعارض در حال تخفیف این شان به خصوص پیش‌روی فرزندی است که گاهی این اختلافات او را میان مادر و خانواده پدری‌اش سرگردان می‌کند.

در ادامه حجت‌الاسلام دکتر سید محمدمهدی رفیع‌پور تهرانی؛ محقق، نویسنده، استاد حوزه و دانشگاه و دارای اجازات متعدد اجتهاد در یک نشست علمی حضانت و ولایت را از نظر فقهی بررسی کرده و همچنین سجاد هوشمندی، وکیل دادگستری، مدرس دانشگاه و دانشجوی دکتری حقوق خصوصی به شبهات حقوقی پیرامون این موضوع و همچنین نگاه قانون به بحث حضانت و ولایت پرداخته است.

در جلسه گذشته‌ای که برگزار شد؛ یکی از بازخوردهای بسیار فراگیر ما درخواست بررسی موضوع از جنبه فقهی و حقوقی بود. افرادی هم عقیده داشتند که این بحث‌ها تقدس مسائل فقهی را زیر سوال می‌برد و اصولا نباید مطرح بشود. به طور کلی فقه در موضوع حضانت و ولایت چه نظری دارد؟

رفیع‌پور: موضوع حضانت و ولایت یکی از مباحث کاربردی حوزه "فقه خانواده" است. من ضمن تشکر از دعوت و فرصتی که فراهم کردید دو الی سه نکته را به عنوان مقدمه بحث می‌گویم و بعد وارد بحث اصلی می‌شوم.

نکته اول اینکه در بحث‌های فقهی اصولا ما تابع ادله و منابع فقهی هستیم. اینکه افرادی از نتیجه بحث اظهار ناراحتی کنند اهمیتی ندارد. ما در بحث فقهی باید تابع ادله باشیم و نمی‌توانیم نتیجه بحث را به خوشایند دیگران موکول کنیم. بنابراین اگر افرادی هستند که معتقدند این بحثها