vasael.ir

کد خبر: ۱۶۸۲۴
تاریخ انتشار: ۲۵ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۰:۴۲ - 15 August 2020
دانستنی‌های حقوق؛

پرداخت دیه از بیت‌المال در حوادث رانندگی

وسائل ـ منظور از دیه، مالی است که محکوم به دلیل ارتکاب جرمی که منجر به آسیب بدنی یا فوت دیگری شود، به او یا ورثه‎اش می‎پردازد. اما در صورتی که برای عضوی دیه تعیین نشده باشد، دادگاه با در نظر گرفتن دیه کامل انسان و نوع و کیفیت آسیب وارده و بعضاً مطابق نظر پزشک قانونی میزان آن را تعیین می‎کند، که به آن ارش می‎گویند.
به گزارش وسائل، منظور از دیه مالی است که محکومپرداخت دیه از بیت‌المال در حوادث رانندگی به دلیل ارتکاب جرمی که منجر به آسیب بدنی یا فوت دیگری شود، به او یا ورثه‎اش می‎پردازد. اما در صورتی که برای عضوی دیه تعیین نشده باشد، دادگاه با در نظر گرفتن دیه کامل انسان و نوع و کیفیت آسیب وارده و بعضاً مطابق نظر پزشک قانونی میزان آن را تعیین می‎کند، که به آن ارش می‎گویند.

در مواردی که شخص یا اشخاصی در اثر ازدحام کشته شوند یا جسد مقتولی در خیابان و اماکن عمومی پیدا شود و نتوان این قتل را به کسی منتسب کرد، با حصول شرایطی دیه از بیت‌المال پرداخت می‌شود. در این میان، فرقی نمی‌کند که متوفی به واسطه قتل عمد کشته شده باشد یا قتل غیرعمد مانند قتل ناشی از بی‌احتیاطی در امر رانندگی.

اگر جسد فردی در اتوبان یا جاده پیدا شود و پس از بررسی مشخص شود که آن شخص در تصادف کشته شده است و تلاش مراجع انتظامی و قضایی نیز برای شناسایی مقصر بی‌نتیجه بماند، در این حالت ورثه این شخص دیه او را از دولت دریافت می‌کنند.

در صورتی که به راننده مقصر به واسطه مرگ یا فرار دسترسی نباشد و تلاش دستگاه قضایی برای پیدا کردن او مؤثر واقع نشود، دیه از اموال راننده مقصر (یعنی راننده‎ای که شناسایی شده، ولی فوت کرده است یا به علت فرار نتوان به او دسترسی پیدا کرد) برداشت خواهد شد و اگر اموال وی برای پرداخت دیه کافی نباشد، آنگاه از بیت‎المال پرداخت می‌شود.
 

عدم تمکن مالی مرتکب قتل غیرعمد

در اینجا این پرسش مطرح می‎شود که هرگاه مرتکب قتل غیرعمد فاقد تمکن مالی باشد و به اصطلاح اعسارش ثابت شود و دادگاه حکم به اعسار او صادر کند، آیا می‌توان دیه او را از بیت‌المال دریافت کرد؟
در پاسخ باید گفت: صدور حکم اعسار و ناتوانی مالی محکوم به پرداخت دیه، از جمله موارد پرداخت دیه از بیت‌المال محسوب نمی‌شود.
 

پرداخت دیه از بیت‌المال به صدمات بدنی قابل تسری است؟

در خصوص اینکه پرداخت دیه از بیت‌المال فقط در مورد قتل است یا به صدمات بدنی نیز قابل تسری است، باید گفت: در گذشته قانون در این خصوص ساکت بود ولی در این ارتباط قانونگذار در سال ۱۳۹۲ با استفاده از منابع فقهی این خلأ را بر طرف کرد و در قانون مجازات اسلامی مقرر کرد که در مورد صدمات بدنی نیز پرداخت دیه از بیت المال ممکن است.

در مواردی که پرداخت دیه باید از بیت‎المال صورت پذیرد، ولی‎دم متوفی (ورثه وی) یا در صدمات بدنی خود فرد آسیب‎دیده باید آن را از دادگاه درخواست کند و اگر پرونده در دادسرا مطرح باشد، قاضی رسیدگی‌کننده بدون نیاز به صدور کیفرخواست مستقیماً پرونده را به دادگاه کیفری ۲ می‎فرستد و دادگاه مزبور بدون آن که نیازی به تقدیم دادخواست از ناحیه اشخاص بالا باشد، حکم صادر می‎کند و مسلماً از دستگاه دولتی متولی امر، برای شنیدن دفاع و احراز شرایط قانونی دعوت خواهد کرد. بدیهی است در پی صدور حکم و قطعیت آن ذی‎نفع از اجرای احکام دادگستری تقاضای اجرای حکم را خواهد کرد.
 

متقاضی بابت دریافت دیه از بیت‎المال هزینه دادرسی نخواهد پرداخت

لازم به ذکر است که متقاضی بابت دریافت دیه از بیت‎المال وجهی به عنوان هزینه دادرسی نخواهد پرداخت. در مواردی که پرداخت دیه از بیت‌المال صورت می‎گیرد، انتخاب نوع دیه باید از طریق دادگاه صورت پذیرد و شاکی نقشی در انتخاب آن ندارد. البته به موجب قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲، میزان دیه در ابتدای هر سال توسط رییس قوه قضاییه به تفصیل و بر اساس نظر مقام معظم رهبری تعیین و اعلام می‌شود.

پرسش دیگری که مطرح می‌شود، این است که اگر عابری در حادثه رانندگی فوت کند و تقصیری متوجه راننده نباشد، آیا دیه این شخص از بیت‌المال پرداخت می‌شود؟ که در پاسخ باید گفت: آنچه مسلم است در مواردی که عبور عابر پیاده ممنوع است اگر عابر عبور کند و راننده‌ای که با سرعت مجاز و مطمئنه در حرکت بوده و وسیله نقلیه او نقص فنی نداشته باشد، با او تصادف کند، راننده مسئولیتی در مورد دیه نخواهد داشت.

اما در خصوص اینکه جسد شخصی در خیابان پیدا شود و برای قاضی دلیلی بر وقوع قتل او از سوی شخصی یا اشخاصی نباشد، در فرض عدم تقصیر خود متوفی، دادگاه حکم به پرداخت دیه از بیت‌المال می‎دهد.
 

میزان پرداخت دیه در ماه‎های حرام

معمولاً برای مردم این سؤال پیش می‌آید که در چه ماه‌هایی نرخ دیه افزایش پیدا می‌کند و مبلغ آن چقدر است؟ فرض کنیم شخصی در ماه حرام مرتکب قتل غیر عمدی ناشی از حادثه رانندگی شده و می‌خواهیم بدانیم که اولاً تحت چه شرایطی دیه‌ای که باید بپردازد، افزایش پیدا می‌کند و ثانیاً این ا