vasael.ir

کد خبر: ۱۶۶۰۳
تاریخ انتشار: ۰۳ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۶:۲۴ - 23 May 2020
دانستنی‌های حقوق؛

آشنایی با حق انتفاع از مال دیگری

وسائل ـ بر اساس ماده ۴۰ قانون مدنی «حق انتفاع عبارت از حقی است که به موجب آن شخص می‌تواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد، استفاده کند.»
به گزارش وسائل، حق انتفاع حق استفاده کردن ازآشنایی با حق انتفاع از مال دیگری مال دیگری یا مالی است که مالک خاص ندارد. فردی که از مال دیگری استفاده می‌کند را منتفع می‌نامند. این حق معمولا به موجب قرارداد به افراد داده می‌شود.

لازم است بدانیم گاهی حق انتفاع در اثر قرارداد دیگری برای منتفع ایجاد می‌شود. مثلا پدر خانواده اموالش را به اعضای خانواده می‌بخشد و حق انتفاع از آن را تا پایان عمرش برای خود حفظ می‌کند. همچنین مالک ممکن است در قبال حق انتفاع پولی بگیرد یا به طور رایگان آن را به دیگری واگذار کند. حق انتفاع را بسته به مدت زمانی که فرد می‌تواند از شی‌ء متعلق به دیگری استفاده کند به سه دسته می‌توان تقسیم کرد:
 

حق عمری

حق عمری، حق انتفاعی است که به مدت عمر مالک یا شخص منتفع یا شخص دیگری به فرد واگذار می‌شود. اگر حق انتفاع برای مدت عمر مالک باشد با فوت مالک از بین می‌رود و منتفع دیگر نمی‌تواند از آن استفاده کند، ولی اگر حق انتفاع به مدت عمر شخص دیگری باشد، فوت مالک تاثیری در حق انتفاع نخواهد داشت.
 

حق رقبی

حق رقبی حق انتفاعی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار می‌شود. مثلا مالک می‌گوید حق انتفاع از این مغازه را برای مدت ۱۰ سال به امیر واگذار کردم.
 

حبس مطلق

حبس مطلق حق انتفاعی است که به طور مطلق و بدون ذکر مدت به فرد منتفع واگذار می‌شود. در این صورت مالک هرگاه بخواهد می‌تواند از حق انتفاعی که واگذار کرده است، رجوع کند و از آن انصراف دهد. در هر صورت این حق تنها تا زمان فوت مالک باقی است و بعد از آن از بین می‌رود.
 
در حق عمری و حق رقبی مالک نمی‌تواند قبل از موعد‌های اشاره شده یعنی تا فوت شخص معین‌شده در عمری و مدت معین در رقبی، از حقی که اعطا کرده است رجوع کند و از آن منصرف شود. اما در حبس مطلق مالک می‌تواند هرگاه که بخواهد حق انتفاع را از دیگری سلب کند.

همچنین حق انتفاعی که موضوعش خانه و محل سکونت باشد را حق سکنی نامیده‎اند. حق سکنی ممکن است برای مدت معین یا به مدت عمر مالک، منتفع یا شخص ثالث یا به طور مطلق برای منتفع برقرار شود.

برای آن که حق انتفاع به درستی برای دیگری برقرار شود اولا باید مالی برای استفاده به منتفع واگذار شود تا با استفاده کردن از بین نرود؛ برای مثال نمی‎توان نسبت به خوراکی حق انتفاع برقرار کرد. زیرا فرد باید بتواند مدتی از مال استفاده کند و مجددا اصل آن را به مالک بازگرداند. ثانیا موضوع حق حتما باید به طرف مقابل داده شود. یعنی تا زمانی که مالک مال را به منتفع ندهد، هیچ حقی برای منتفع ایجاد نمی‌شود.
 

حقوق و تکالیف منتفع و مالک

به‌علاوه منتفع و مالک در قبال یکدیگر حقوق و تکالیفی هم دارند. منتفع نباید از مالی که برای استفاده کردن به او سپرده شده است، سوءاستفاده کند. یعنی از مال استفاده‎ای کند که خلاف منظور مالک یا عرف است. مثلا با اتومبیلی که برای سواری به منتفع سپرده شده است، نمی‌توان بارکشی کرد یا در خانه‌ای که برای سکونت به فرد سپرده شده است، حیوانات اهلی یا وحشی نگهداری کرد.
 
منتفع همچنین باید از از اصل مال محافظت کند و اگر بر اثر عدم مواظبت منتفع، مال از بین برود یا معیوب شود، منتفع مسئول خسارت‎های مالک خواهد بود. اما اگر منتفع در از بین رفتن مال تقصیری مرتکب نشده باشد، مسئولیتی نخواهد داشت. تمامی هزینه‌های مربوط به استفاده کردن از مال نیز به عهده منتفع است. مثلا رنگ‌آمیزی و تزئینات و قفسه‌بندی و مواردی از این دست.
 
مالک همچنین نمی‌تواند مانع تصرفات منتفع شود. مثلا در مدتی که منتفع حق انتفاع دارد نباید مال را اجاره دهد. همچنین کلیه مخارج لازم برای حفظ مال به عهده مالک است؛ نظیر هزینه تعمیر سقف اتاق‌ها و جلوگیری از ریزش دیوارها. اگر به‌طور مثال مالک خانه‌ای را که برای انتفاع به ساسان سپرده است را به جهان بفروشد، حق انتفاع ساسان تا پایان مدتی که مقرر شده است باقی می‌ماند و لطمه‌ای نمی‌خورد. اما اگر جهان از اینکه حق انتفاع خانه برای ساسان است اطلاع نداشته باشد می‌تواند معامله‌اش با مالک قبلی را فسخ کند.

منتفع می‌تواند حق انتفاع خود را به دیگری واگذار کند مگر آن که مالک او را از این کار منع کرده باشد. مثلا ساسان به عنوان منتفع اصلی می‌تواند خانه‌ای را که استفاده می‌کرده است برای انتفاع به مادرش بسپارد.
 

موارد از بین رفتن حق انتفاع

حق انتفاع در موارد زیر از بین می‌رود: مال موضوع حق تلف شود. مثلا ماشینی که برای سواری به سپهر سپرده شده است آتش بگیرد؛ صاحب حق از حقی که به او داده شده است، چشم‌پوشی کند. مثلا سپهر بگوید که من دیگر نمی‌خواهم از ماشین استفاده کنم؛ اگر مالی در اثر ملی شدن از ملکیت خصوصی مالک خارج شود. مثلا بخشی از جنگل که ملک امیر بوده است، ملکیتش با قانون به دولت واگذار شود.
 
اگر مالک در قرارداد انتفاع برای خود حق فسخ پیش‌بینی کرده باشد. مثلا سعید در قرارداد پیش‌بینی کرده است که تا ۷ ماه حق فسخ حق انتفاع را خواهد داشت و اگر ملکیت مال به خود شخص منتفع واگذار شود. مثلا مالکیت ماشینی که قبلا برای انتفاع به سپهر سپرده شده بود اکنون به خود وی منتقل شود، حق انتفاع از بین می‌رود. همچنین از موارد دیگری که حق انتفاع از بین می‌رود، می‌توان به این نکات اشاره کرد: در حق انتفاع عمری شخص مدنظر در قرارداد انتفاع فوت کند.
 
فوت مالک، منتفع یا غیر آن دو، در صورتی که در قرارداد انتفاع پیش بینی شده باشد، می‌تواند باعث زوال حق انتفاع شود. در حق انتفاع رقبی مدت مشخص‌شده سپری شود. مثلا حق استفاده کردن از کتابی دو هفته باشد و این دو هفته سپری شده باشد. مالک در حبس مطلق از حقی که به منتفع داده است، رجوع کند. با پایان یافتن حق انتفاع، منتفع باید مال را به مالک برگرداند. از این پس مالک خود حق انتفاع کامل از ملک خود را دارد و منتفع دیگر حقی در ملک او نخواهد داشت./908/م
 
منبع: روزنامه حمایت
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدیدها
آخرین اخبار
نظرسنجی
مهمترین راهکار تقویت فقه حکومتی در حوزه علمیه چیست؟
سیاست گذاری کلان مسئولان حوزه علمیه
راه اندازی کرسی های درس و بحث از سوی اساتید و فضلا
تقویت پژوهشگاه ها و مراکز علمی
آموزش مبانی و اصول فقه حکومتی در سطوح مختلف حوزه
اوقات شرعی
۱۱ / ۰۳ /۱۳۹۹
قم
اذان صبح
۰۴:۱۱:۲۶
طلوع افتاب
۰۵:۵۴:۴۳
اذان ظهر
۱۳:۰۴:۴۹
غروب آفتاب
۲۰:۱۳:۵۹
اذان مغرب
۲۰:۳۳:۱۹