vasael.ir

کد خبر: ۱۵۸۶۹
تاریخ انتشار: ۱۵ بهمن ۱۳۹۸ - ۱۵:۴۳ - 04 February 2020

گفتگو| دخالت خانواده‌ها؛ دومین عامل طلاق در ایران

وسائل ـ طلاق دلایل مختلفی دارد که یکی از آنها دخالت بی‌دلیل خانواده‌ها در مشکلات و امور مربوط به زوجین است مشکلاتی که به جای دخالت، با مشورت خانواده‌ها می‌تواند به راحتی قابل حل باشد.

به گزارش خبرنگار وسائل، یکی از مسائلی اصلی که در طلاقآماده نیست //// طلاق بسیار اثرگذار است، دخالت خانواده ها است و شاهد هستیم یکی از زوجین خانواده اش را برای طلاق به همراه دارد. متاسفانه دخالت اعضای خانواده وضعیت اسفناکی را در طلاق ایجاد کرده است.

طلاق یکی از معضلات اجتماعی است که بیشتر در جوامع و شهرهای بزرگ به دلایل مختلف اتفاق می افتد. معضلی که نه تنها تاثیرات و عواقب منفی آن بر روی همسران بلکه بر روی فرزندان نیز به وضوح قابل مشاهده است که البته به وقوع پیوستن آن دلایل زیادی دارد. در این زمینه گفتگویی را با حجت الاسلام دکتر مهدی عباسی آغوی مدیر گروه اخلاق، تربیت و روانشناسی مرکز پژوهش‌های جوان انجام داده ایم که در ادامه تقدیم می شود:

 

وسائل ـ با توجه به سفارش های اسلام و ائمه معصومین علیهم السلام نسبت به مقام و منزلت والدین و نقش مهم آنها در سعادت و خوشبختی فرزندان، گاهی فرزندان پس از ازدواج و تشکیل خانواده، دچار نوعی سردرگمی و تضاد درونی در رابطه با نحوه تعامل با همسر و بین والدین خود می شوند. حضرتعالی برای رهایی زوجین از این مشکل و تضادی که احساس می کنند چیست؟ آیا می توان راهکاری برای رهایی از این تضاد و سردرگمی ارائه کرد؟

عامل دوم طلاق ها در کشور ما، طبق برخی از تحقیقات خانواده درمانی؛ مسئله دخالت های خانواده می باشد. یک تحقیق، عامل اول را در خارج از کشور، مسائل جنسی می داند و این عامل را در کشور ما عامل دوم می داند. با توجه به فرهنگی که ما داریم، این عامل اثرش در طلاق بیشتر است. برخی کارشناسان دیگر، این عامل را جزو 5 عامل اصلی طلاق می دانند. به هر حال شکی نیست که دخالت خانواده ها در زندگی زوجین، یک معضل است.

 

مفهوم شناسی / نگاه سیستمی به خانواده

قبل از آنکه سراغ راهکار برویم؛ ابتدا باید این مسئله را مفهوم شناسی و ریشه یابی کنیم. نگاه سیستمی به خانواده می گوید که وقتی در یک سیستم تغییر ایجاد شود سیستم خود به خود به آن تغییر واکنش نشان می دهد. مثلا در یک کارخانه فرش وقتی در بخشی از آن تغییری ایجاد می شود خود به خود سیستم به آن تغییر واکنش نشان داده و تغییر در کل سیستم، محسوس خواهدبود؛ تا چه رسد به یک سیستم هوشمندی مثل خانواده.

وقتی در دو خانواده تغییر صورت می گیرد و قرار است یک دختر و یک پسر از آن دو جدا شده و یک سیستم و خانواده جدید تشکیل دهند، خواه ناخواه سیستم قبلی، به این تغییر؛ واکنش نشان می دهد که در برخی اوقات ممکن است این واکنش ها، واکنش منفی باشد.

توجه به این نکته حائز اهمیت است که ما تصور نکنیم والدین می خواهند عمدا مشکلی در خانواده فرزندان‌شان ایجاد کنند یا بخواهند اعمال نفوذ کنند بلکه در مواردی این واکنش ها  کاملا ناخواسته است. پس این تغییرات را ما نباید غیر طبیعی تلقی کنیم بلکه واکنش نشان دادن به تغییر سیستم، کاملا طبیعی است اما آنچه ایجاد مشکل می کند برخوردهای غیر طبیعی با این تغییرات است؛ به خصوص در کشور ما که فرهنگ شرقی است و صمیمیت در خانواده های ما بسیار زیاد است.

وقتی صمیمیت زیاد باشد طبیعتا انتظارات و توقعات هم بالا می رود. من با کسی که صمیمی تر هستم طبیعتا انتظارات بیشتری از او دارم. اما در زندگی و فرهنگ غربی این دخالت ها زیاد نیست چون صمیمیت کمتر است. در آنجا دخالت والدین در شکل گیری ازدواج فرزندان شان چندان پر رنگ نیست چه رسد به دخالت در ادامه زندگی.

 

آماده نیست //// طلاق

 

وسائل ـ ریشه یابی مشکل در این زمینه چیست؟

این صمیمیت عاملی است برای انتظار و توقع بالا؛ وقتی انتظارات برآورده نشود طبیعتا ایجاد تنش می کند. و از طرفی هم ما در فرهنگ اسلامی مان چند نکته داریم که اگر دقت نشود منشأ اشکال می شود. نکته اول، موضوع احترام به پدر و مادر است. گاهی از اوقات در رعایت مرز بین احترام والدین و بین حریم خانواده، دچار مشکل می شویم.

نکته بعدی، مسئله امر به معروف و نهی از منکر و مشورت دادن است که والدین نسبت به فرزندان‌شان احساس وظیفه می کنند و از آن طرف فرزندان احساس می کنند والدین باید به آنها احترام بگذارند و این احساس وظیفه والدین و از طرفی احساس نیاز فرزندان به احترام به والدین باعث می شود نتوانند مرز بین وظیفه خود و خانواده را تفکیک کنند.

موضوع مهم دیگری که نباید از آن غفلت کرد، موضوع شکاف بین نسلی است؛ در روایت هم دارد که فرزندان شما متعلق به زمانی غیر از زمان شما هستند؛ حضرت علی(علیه السلام) در حدیثی زیبا در این باره می‌فرماید«لا تَقسِروا [لا تکرهوا] أولادَکُم عَلى آدابِکُم فَإِنَّهُم مَخلوقونَ لِزَمانٍ غَیرَ زمانِکُم‏».

فرزندان خود را به رعایت آداب [و رسوم روزگارِ] خودتان مجبور نسازید؛ چون آنان براى روزگارى غیر از روزگار شما آفریده شده‌اند. (شرح نهج البلاغه لابن أبی الحدید، ج ‏20، ص 267) این تفاوت بین نسل ها هم مزید بر علت است و در اختلاف بین والدین و فرزندان تازه ازدواج کرده آنها نقش بسزایی دارد.

 

وسائل ـ چه عواملی در این زمینه مشکل زا است؟

گاهی اوقات ما باورهای غیر منطقی هم داریم یعنی با برچسب هایی که می زنیم  تحت عنوان پدر شوهر، پدر زن، مادر شوهر، مادر زن، خواهر شوهر و امثال این عناوین که گاهی وقت ها به دلیل بار احساسی که این عناوین در ما ایجاد می کند، سبب برداشت های اشتباه و احساس های منفی شده و به دنبال آن، رفتارهای نا مناسب رخ دهد. بنابراین اجمالا به این نتیجه رسیدیم که اولا این اختلاف ها، واقعی است، ثانیا باید اینها را تحلیل کنیم و با آن برخورد منطقی کنیم.

 

وسائل ـ گزینه‌های روی میز کسانی که چنین مشکلاتی دارند چیست؟

من معمولا به زن و شوهرهایی که در ابتدای زندگی شان هستند و این اختلافات را مطرح می کنند، این نکته را عرض می کنم که شما یکی از این چند گزینه را پیش روی دارید: گزینه اول این است که شروع کنید به تقابل کردن با والدین همسرتان و وابستگان همسرتان و در حقیقت بر نظر و عقیده خودتان اصرار و پافشاری کنید و دیدگاه آنها را رد کنید و با آنها وارد یک جدال شوید. که طبیعتا در این جدال نه شما سود و منفعتی خواهید برد و نه آنها و آرامش روانی هردو هم به خطر خواهدافتاد.

گزینه دوم این است که فرد با حالت انفعالی برخورد کند و هر آنچه آنها بگویند را بی چون و چرا بپذیرد و کاملا مطیع آنها شود که این شیوه قطعا به آرامش روانی خود فرد آسیب می رساند. چون چه بسا کافی است دیدگاه آنها چه بسا اشتباه باشد و در نتیجه مرزهای خانواده دچار مشکل شود.

گزینه سوم این است که فرد قطع رابطه کنم و در واقع صورت مسئله را حذف کنم. پاک کردن صورت مسئله و قطع ارتباط هم باعث می شود من و همسرم از حمایت های عاطفی و شناختی محروم شویم که این هم قطعا خلاف دیدگاه اسلام و آموزه های دینی ما مبنی بر حفظ حرمت و احترام والدین، می باشد.

گزینه چهارم