vasael.ir

کد خبر: ۱۲۹۱۵
تاریخ انتشار: ۲۱ فروردين ۱۳۹۸ - ۱۷:۲۳ - 10 April 2019

معرفی مقاله | پارادایم فقه حکومتی با محوریت دیدگاه‌های آیت الله خامنه‌ای

وسائل ـ مقصود از فقه حکومتی و نیز پارادایم حکومتی، استخراج احکام الهی در همه شئون یک حکومت و نظر به همه احکام فقهی با نگرش حکومتی می‌باشد.
به گزارش خبرنگار وسائل، فقه شیعه از ابتدای شکل گیری خود معرفی مقاله | پارادایم فقه حکومتی با محوریت دیدگاه‌های آیت الله خامنه‌ایدر زمان امیر المومنین (ع) تا کنون دوره ها، مکاتب و پارادایم‌های گوناگونی را تجربه کرده است؛ پارایم‌های ضد اجتهاد، اصولی سنتی، اخباری گری و اصولی نوین بارزترین آن‌ها هستند، از وجوه اشتراک این پارادایم ها، رشد آن‌ها در زمینه‌ای کاملا غیر حکوماتی و فرد گرا بوده است مقام معظم رهبری یکی از اندیشمندان و نظریه پردازان فعال این پارادایم محسوب می‌شوند.
 
ایشان بر این باورند که با قرار گرفتن مسائل و موضوعات جدید فراروی فقه، نمی‌توان با نگاه فردگرایانه با پاسخ آن همت گمارد و با این نگاه در پاسخ به مسائل و موضوعات جدید در پیش گرفت. ایشان همچنین معتقدند: احکام دیگر نیز که صبغه فردگرایانه دارند، در مصاف با حکومت جلوه غیر فردی و اجتماعی می‌یابند و فقه باید با این نگاه به استنباط آن‌ها بپردازد.


کلیات
فقه: «واژه فقه» در لغت به معنای فهمیدن، دانستن، ادراک و علم آمده است. معنای فقه، اخص از مطلق فهم و دانستن است و منظور از آن علم و دانستنی است که با تامل و دقت همراه باشد. در کلام مقام معظم رهبری نیز فقه از حیث لغت به معنای درک و شناخت آمده و در معنای اصطلاحی به معنای گوناگونی همچون فهم دین، معرفت دینی شناخت دین و یا دانش فهم اسلام آمده است.
 
فقه حکومتی
تتبع در کتب فقهی و تامل در اندیشه فقیهان، این واقعیت را نشان می‌دهد که هماره دو نگاه، نسبت به فقه وجود داشته است: ۱- نگاه فردگرایانه ۲- نگاه اجتماعی و حکومتی. در نگاه فردگرایانه، فقیه درصدد است تا وظایف افراد و آحاد مسلمانان را روشن کرده، مشکلاتی را که در مسیر اجرای احکام پیش می‌آید مرتفع سازد. به تعبیر دیگر، مکلفان را در دین داری و شریعت مداری یاری می‌رساند.

نگاه اجتماعی و حکومتی مبتنی بر این است که افراد به جز هویت فردی‌شان، تشکیل دهنده یک هویت جمعی به نام «جامعه» نیز می‌باشند. به بیان دیگر، فرد در درون امت، معنا پیدا می‌کند و در جمع و جامعه بالنده می‌شود.

پارادایم
در تعریف «پارادایم» اندیشمندان از ادبیات متفاوتی استفاده کرده اند برخی نیز تلاش کردند تا معادل‌های فارسی برای این واژه بیابند. معادل‌هایی نظیر، منظر، مکتب، چارچوب‌های کلان، کلان نظریه‌ها و چارچوب‌های اندیشه‌ای از این جمله اند. عده‌ای نیز پارادایم را به تصویری بنیادین و اساسی از موضوع علم تعریف نموده اند.

پارادایم‌های فقهی
با این پیش فرض در مورد تعریف و معادل پارادایم ـ چارچوب‌های کلان و در دسترس از یک دانش ـ و با توجه به نظریه «پارادایم محوری علوم» می‌توان گفت: در هر دوره تاریخی، بر هر یک از رشته‌های علمی پارادایم مسلطی وجود دارد که به عنوان چارجوب آن علم شناخته می‌شود و درکی ماهیت آن دانش در ظرف آن پارادایم به صورت واقعی تری ممکن خواهد بود.

مقصود این مقاله، دستیابی به پارادایم فقه حکومتی است و مسیر وصول بدین مقصود از دل بررسی و معرفی پارادایم‌های مختلف فقه از بدو تاسیس تا به امروز می‌گذرد. پارادایم نفی اجتهاد، پارادایم اصول سنتی، پارادایم اخباری گری، پارادایم اصولی نوین، پارادایم فقه حکومتی.


پارادایم فقه حکومتی در اندیشه آیت الله خامنه‌ای
۱- چیستی فقه حکومتی
۲- ضرورت
۳- تجزیه و تحلیل پارادایم‌های فقه سنتی
۴- تفاوت فقه سنتی و حکومتی
۵- خط مشی گذار از فقه سنتی به فقه حکومتی
 
پیشنهاد‌ها و راهکار‌هایی در جهت ایجاد بستر‌های مناسب برای پژوهش و عرضه آرای فقهی نوین
تلاش در عرصه تحول فقه و گذار از مرحله‌ای به مرحله متکامل، به ایجاد بستر‌های مناسب نیازمند است. باید با پیشنهاد‌های کاربردی به سوی آرمان فقه حکومتی گام برداشت. از جمله پیشنهاد‌های مقام معظم رهبری که در ذیل به بخشی از این پیشنهاد‌های کاربردی اشاره شده است.
۱- ارائه اجازه اجتهاد به روشی نوین
۲- برگزاری تریبون‌های آزاد فقهی
۳- افزایش روحیه تحمل مخالف و تحمل آراء شاذ و خلاف مشهور
۴- توجه به جامعیت فقه و ضرورت پیاده کردن آن
۵- استنباط فقه در راستای حکومت کردن
۶- رفع توهم بیگانگی فقاهت و سیاست

نتیجه گیری
علی‌رغم وجود تقسیم بندی‌های گوناگون دوره‌ها و نظریات فقهی، می‌توان در یک نگاه به پارادایم بندی پنج گانه دست یافت. پارادایم ضد اجتهاد ـ پارادایم اصولی سنتی ـ پارادایم اخباری گری ـ پارادایم اصولی نوین و پارادایم فقه حکومتی. پارادایم‌هایی هستند که تاکنون بر فقه شیعی سیطره داشتند و با توجه به شرایط زمانی و مکانی با رویکردی فردگرایانه به بحث نشسته اند.

مقاله «پارادایم فقه حکومتی با محوریت دیدگاه‌های آیت الله عظما خامنه ای» نوشته عبدالحسین مشکانی و عباس علی مسکانی است که در ماهنامه «معرفت»، شماره ۱۶۸، سال ۲۰ در آذر ۹۰ انتشار یافته است./601/241/ح
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربازدیدها
پر بحث ها
آخرین اخبار
پرطرفدارها
اوقات شرعی
۲۹ / ۰۳ /۱۳۹۸
قم
اذان صبح
۰۴:۰۷:۱۰
طلوع افتاب
۰۵:۵۳:۲۱
اذان ظهر
۱۳:۰۸:۱۹
غروب آفتاب
۲۰:۲۲:۰۶
اذان مغرب
۲۰:۴۱:۴۶