کد خبر : 9264
یکشنبه 25 شهريور 1397 - 13:16

گزارش مقاله| امنیت و رفتار امنیتی در دوران امام هادی(ع)

وسائل- مطالعه سیره عملی‌ ائمه‌ اطهار علیه السلام در طول‌ زعامت‌ و امامت‌ ایشان، نشان می‌ دهد‌ که به رعایت مسائل‌ حفاظتی‌ و امنیتی اهتمام داشته و با استفاده از شیوه های مختلف و با انجام اقدامات حفاظتی، ضریب‌ امنیت‌ خویش را ارتقاء بخشیده و دشمنان را‌ از‌ دسترسی به‌ اطلاعات‌ مهم‌ و ارزشمند، ناکام ساخته اند‌.

امنیت اسلامی/ امنیت اطلاعاتی

گزارش مقاله| امنیت و رفتار امنیتی در دوران امام هادی(ع)

به گزارش خبرنگار وسائل؛ از اهداف والای انبیاء و رهبران الهی‌، تأسیس‌ نظام‌ توحیدی بر پایه وحی و نبوت برای پیاده سازی احکام الهی، سعادت و به تکامل رساندن‌ بشر‌ به عنوان خلیفه الهی بیان شده است. در عصر جدید نیز، جمهوری اسلامی‌ ایران‌ نخستین‌ حکومتی است که داعیه پیروی و اعمال اصول اسلامی در سیاست را دارد و نظام حاصل‌ از‌ این انقلاب نیز بر پایه های ایدئولوژی اسلامی استوار شده است. در جمهوری‌ اسلامی‌، مسئولان‌ به حفظ نظام و امنیت جامعه توجه خاصی داشته و شکل گیری نیروهای مسلح، سازمان ها و نهادهای‌ امنیتی‌ در این راستا بوده است. یکی از اجزاء نیروهای مسلح و سازمان های‌ امنیتی‌، حفاظت‌ اطلاعات است. بر اساس مبانی نظام اسلامی، سازمان های حفاظتی و اطلاعاتی هم باید بر مبانی‌ و اصول‌ اسلامی‌ استوار باشد و ساختار سازمان و عملکرد آن نیز در این چارچوب شکل گیرد‌؛ بنابراین‌ مبانی و اصول حفاظت اطلاعات باید از آموزه های اسلامی از جمله سیره معصومان علیه السلام استخراج‌ شود‌. آنچه مهم است، استخراج اصول کلی و مبانی حفاظت اطلاعات در آموزه های‌ اسلامی‌ و سیره معصومین علیه السلام است که این‌ امر‌ موجب‌ می شود فعالیت ها و اقدام ها، همسو‌ و هماهنگ‌ با اهداف و مبانی شرع مقدس اسلام و دستورهای دینی و سیره معصومان علیه السلام تنظیم‌ شود‌ تا از رویکردهای غیر الهی‌ و غیر‌ اخلاقی فاصله‌ گرفته‌ و از‌ هر نوع رفتار و عملکرد با شائبه‌ ی غیر‌ اسلامی در سازمان های اطلاعاتی و امنیتی نظام اسلامی، پرهیز شده و هویت بخشی‌ دینی‌ در ساختار و عملکرد حفاظت اطلاعات و رفتار‌ کارکنان آن، جاری شود‌؛ علاوه‌ بر این، مطابق اعتقاد شیعه‌، قول‌، فعل و تقریر امام معصوم علیه السلام برای ما حجت است.

مطالعه سیره عملی‌ ائمه‌ اطهار علیه السلام در طول‌ زعامت‌ و امامت‌ ایشان، نشان می‌ دهد‌ که به رعایت مسائل‌ حفاظتی‌ و امنیتی اهتمام داشته و با استفاده از شیوه های مختلف و با انجام اقدامات حفاظتی، ضریب‌ امنیت‌ خویش را ارتقاء بخشیده و دشمنان را‌ از‌ دسترسی به‌ اطلاعات‌ مهم‌ و ارزشمند، ناکام ساخته اند‌. از آنجایی که پرداختن به جنبه های مختلف حفاظت اطلاعات از دریای اندیشه و افکار متعالی‌ اسلام‌ در سیره ائمه اطهار علیه السلام‌ در‌ این‌ نوشتار‌ مقدور‌ نمی باشد؛ لذا‌ دوره‌ امامت امام هادی علیه السلام مورد مطالعه و تحقیق قرار خواهد گرفت.

با توجه به مطالب تاریخی‌، از‌ دوره‌ حکومت متوکل عباسی که مصادف با وجود‌ مبارک‌ امام‌ هادی‌ علیه‌ السلام‌ بوده است، سخت گیری بر شیعه و ائمه شدت گرفت و امام هادی علیه السلام به شهر سامرا و تحت حکومت مرکزی فراخوانده شد. در دوره امام هادی علیه السلام‌ با توجه به وضعیت امنیتی و اطلاعاتی آن زمان، حکومت وقت، تلاش بسیاری برای هدف قرار دادن ایشان به عمل می آورد؛ و در این میان امام هادی علیه السلام علی رغم‌ این‌ که در منطقه ای نظامی و تحت واپایش شدید اطلاعاتی توسط دشمن بودند، از روابط تشکیلاتی با شیعیان، محافظت به عمل می آوردند. اکنون این سؤال مطرح است که مؤلفه‌ ها‌ و شاخص های حفاظتی و اطلاعاتی در سیره امام هادی علیه السلام چیست؟ با توجه به شرایط امنیتی دوره، حضرت امام هادی علیه السلام چه‌ رفتارهای‌ حفاظتی و اطلاعاتی را انجام داده‌ اند‌ و چه مواردی را می توان در این حوزه از سیره ایشان برشمرد؟ به عبارت دیگر آیا می توان در کلام و گفتار امام و یا رفتار ایشان‌ مواردی‌ در خصوص تبیین مفاهیم‌ اطلاعات‌ و حفاظت و یا راهبردهای حفاظت و اطلاعات را استخراج کرده و در عصر کنونی مورد استفاده قرار داد؟

1- محیط شناسی

 گذری بر زندگانی امام هادی علیه السلام

حضرت‌ امام‌ ابوالحسن علی‌ النقی الهادی علیه السلام، پیشوای دهم شیعیان، در نیمه ذی الحجه سال ٢١٢ هجری در اطراف مدینه‌ در محلی به نام «صریا» به دنیا آمد. پدر گرامی اش‌ حضرت‌ جوادالائمه‌ و مادرش بانوی فضیلت و تقوی «سمانه مغربیه » بود. امام دهم، در خانه ای دیده به ‌‌جهان‌ گشود که فضای آن آکنده از معنویت و اخلاص و بندگی خدا بود.

محیط زندگی‌ امام‌ هادی‌ علیه السلام از نظر سیاسی و فرهنگی دارای ویژگی خاصی بود. دستگاه خلافت عباسی، پدر گرامی‌ اش را تحت فشار گذاشته بود، از این رو امام هادی علیه السلام‌ از همان خردسالی با‌ ترفندها‌ و سیاست بازی های حاکمان ستم کار و رسالت سنگینی که پیشوایان حق در قبال آنان به عهده دارند، آشنا بود و خود را برای پذیرش مسئولیت امامت در شرایطی مشابه دوران پدرش آماده‌ می ساخت.

حضرت امام هادی علیه السلام در سال ٢٢٠ هجری، پس از شهادت پدر گرامی اش، بر مسند امامت نشست. ایشان در آن هنگام، ٨ سال سن داشتند. مدت امامت آن‌ بزرگوار‌ ٣٣ سال و عمر شریفشان ٤١ سال و چند ماه بود و در سال ٢٥٤ در شهر سامرا به شهادت رسید. می گویند صریا را حضرت امام موسی کاظم علیه السلام‌ تأسیس‌ کرده بود. امام هادی علیه السلام با هفت تن از خلفای عباسی، معاصر بود که به ‌ ‌ترتیب عبارتند از: مأمون، ، واثق، متوکل، منتصر، مستعین و معتز.

دوران متوکل، شرایط بسیار سختی برای شیعیان بود و متوکل تلاش های بسیار مذبوحانه ای بر ضد امام  هادی علیه السلام انجام داد که برخی از آن‌ عبارتند‌ از‌:

· تبعید امام هادی علیه السلام‌ به‌ سامرا‌

· ایجاد محدودیت برای امام و جلوگیری شیعیان از ارتباط با آن حضرت

· احضار امام به بهانه های مختلف‌.

· توهین و تحقیر امام

· توطئه نافرجام‌ ترور‌ امام

شرایط سیاسی امنیتی جامعه

دوران امام هادی علیه السلام فاصله انتقال میان دو عصر متفاوت از‌ دوران‌ حکومت‌ عباسیان به حساب می آید. در این دوران، پدیده های‌ بسیاری به چشم می خورد که پیش تر در زمامداری عباسیان دیده نشده بود.

دوران امامت امام هادی‌ علیه‌ السلام‌ از نظر سیاسی - امنیتی از ویژگی های زیر برخوردار بود.

بی‌ کفایتی‌ زمامداران عباسی

حکومت عباسیان، بر اساس تیره و نژاد به گروه های قدرت طلب درون دولت عباسی‌ تجزیه‌ شده‌ بودند.

آشکارترین اثر این اتفاق، زوال هیبت و عظمت مقام خلافت بود.

گسترش فساد در دستگاه خلافت

خوش گذرانی، میگساری و آوازه خوانی از ویژگی های دستگاه‌ خلافت‌ زمامداران‌ دوره دوم عباسی است. خلفا به جای رسیدگی به کار مردم و اداره امور کشور‌، وقت‌ خود را به عیاشی و بزم های آنچنانی می گذراندند.

از بارزترین نمودهای این‌ فساد‌ از‌ بین رفتن روحیه تعهد و مسئولیت پذیری کارگزاران و رواج بازار رشوه و اختلاس اموال عمومی در‌ میان‌ کارمندان دولت بود. به گونه ای که پست ها نه بر مبنای لیاقت‌ و کاردانی‌ افراد‌، بلکه بر پایه مقدار پول و رشوه ای که پرداخت می کردند به آنان واگذار می‌ شد‌.

بحران مشروعیت در حکومت عباسی

عباسیان در این دوره با بحران‌ شدید‌ مشروعیت‌ در حکومت خود مواجه بودند. بحران مشروعیت از مهم ترین عواملی بود که قدرت سیاسی‌ عباسیان‌ را‌ به چالش کشیده و منجر به تزلزل و عدم ثبات سیاسی در قلمرو اسلامی‌ شد‌.

بروز آشوبها و فتنه ها در قلمرو اسلامی (علل و انگیزه بروز آشوبها)

در دوران امامت امام هادی‌ علیه‌ السلام قلمرو خلافت اسلامی پس از یک آرامش نسبی در اواخر دوران‌ مأمون‌، صحنه درگیری ها، آشوب ها و جنبش های‌ مسلحانه‌ ی گروه‌ های مختلف با انگیزه های گوناگون بود‌. قیام ها علیه حکومت عباسی از جمله عوامل ضعف سیاسی و کاهش اقتدار‌ و شیوع‌ قیام ها علیه حاکمیت عباسیان‌ بود‌. در همه‌ قیام‌ ها‌ به نوعی مسئله مشروعیت عباسیان مطرح‌ است‌.

قیامهای ایدئولوژی و عقیدتی (بقیه قیامها)

این قیام ها به مانند قیام علویان‌ در‌ مناطق مختلف قلمرو عباسیان و شهرهایی مانند‌ کوفه، مکه، مدینه، بصره‌، خراسان‌، ری، طبرستان، گیلان و دیگر‌ مناطق‌ گسترده بود؛ و از هر سو، حکومت مرکزی را دچار بحران و چالش می کرد‌. این‌ قیام ها تبعات اجتماعی و سیاسی‌ بسیار‌ مخربی‌ از جمله : ناامنی‌ در‌ مناطق مختلف، بحران های‌ اجتماعی‌ و اقتصادی در جهان اسلام بر جای گذاشت. راهزنان، غارت گران و دزدان در جامعه، امنیت‌ را‌ مخدوش می کردند. بدین ترتیب وضع‌ اجتماعی‌، آسیب های‌ فراوانی‌ ببار‌ می آورد.

جامعه همواره‌ در تلاطم و آشفتگی ناشی از تبعات بحران های بزرگ واقع شده بود. حاکمان این دوره‌ در‌ مواجهه با این پدیده ها از‌ مدیریت‌ اجتماعی‌ و داشتن‌ برنامه‌ های مقتدرانه و تصمیمات‌ عاقلانه‌ عاجز بودند.

یکی از قیام ها علیه حاکمیت عباسیان، قیام قبیله ای اعراب طرفدار بنی امیه‌ و مخالف‌ عباسیان‌ از خوارج و سایر فرقه های مذهبی بود‌. عدم‌ اتکای‌ سیاسی‌ عباسیان‌ به‌ اعراب و قبایل عربی به جز خویشان و نزدیکان خود، نوعی سلب اعتماد از اعراب بود که برای آنان (اعراب ) نگران کننده بود.

عدم اقتدار حکومت مرکزی

از نظر‌ امنیتی در دوره امامت امام هادی علیه السلام، حکومت مرکزی در وضعیت عدم ثبات به سر می برده است. قیام های منطقه ای و سرکشی از حکومت مرکزی توسط امیران و حاکمان‌ مناطق‌، قیام های ضدحکومت

توسط علویان و دیگر افراد و. . . فضای بسیار متشنج و پرآشوبی را ترسیم می کند.

بروز جریانهای عقیدتی انحرافی

دوران امام هادی علیه السلام، اوج پیدایش‌ مکتب‌ های گوناگون عقیدتی بود که بستر آن با ایجاد فضای فکری توسط حکومت عباسی فراهم شده بود. گردانندگان و نظریه پردازان این حرکت ها‌، متشکل‌ از عناصر

فریب خورده، فرصت‌ طلب‌ و سودجو بود. این گروه ها عبارت بودند از:

الف ) غلات

 ب) صوفیه

ج) واقفیه

ه) باورمندان‌ به رؤیت

ایجاد شبهه های دینی، فتنه انگیزی و فتنه جویی دانشمندان مزدور

افزون بر شبهه های خرد و کلانی که توسط دانشمندان مزدور و فرقه‌ های‌ مرجع آن دوران در حوزه ی دین مطرح می شد، کشمکش های بزرگ بر سر مسائل بنیادین و زیر بنایی اسلام، هر از چند گاهی رخ می نمود که دامنه ی فتنه انگیزی‌ آن‌، اندیشه ی قشر‌ گسترده ای از مسلمانان و گاه شیعیان را در بر می گرفت. یکی از بزرگ ترین این فتنه‌ جویی ها، موضوع مخلوق بودن قرآن بود که مدت ها اندیشه‌ مسلمانان‌ را‌ به خود مشغول ساخته بود و چه بسیار انسان هایی که به جهت عقیده به آن، جان خود ‌‌را‌ از دست دادند! خلفای عباسی با مطرح ساختن این پرسش و نیافتن پاسخ دلخواه‌ خود‌، مخالفانشان‌ را به شدت سرکوب می کردند. از این دسته «احمد بن نصر خزاعی » را می‌ توان نام برد که از مخالفان دولت عباسی بود و یک بار هم نقشه‌ قتل واثق، خلیفه عباسی‌ را‌ کشید، ولی نافرجام ماند. خلیفه نیز برای از میان برداشتن او با طرح این پرسش که آیا قرآن مخلوق است یا خیر؟ برنامه سرکوب او را آغاز کرد و پس از بیان پرسش‌ های گوناگون در این زمینه و دیگر مسائل اعتقادی، بهانه ای برای قتل وی به چنگ آورد و او را از میان برداشت. واثق، احمد بن‌ نصر‌ را که معتقد به خلق قرآن نبود، دست بسته از بغداد به سامرا آورد و از او درباره خلق قرآن پرسید. هنگامی که از عقیده او آگاهی یافت، گردن او را‌ زد‌ و دستور داد سرش را در بغداد و بدنش را در سامرا آویزان کنند و برگه ای به گوش او آویختند که بر آن نوشته شده بود: «این سر احمد بن نصر‌ است‌ که معتقد به خلق قرآن و نفی تشبیه خداوند نیست !»

تلاش خلفای عباسی در انحراف افکار عمومی از امام و از بین بردن شیعه

رفتار‌ و عملکرد‌ خلفای‌ عباسی بر این مسئله دلالت‌ دارد‌ که‌ آن ها به هر نحو ممکن در صدد از بین بردن شیعه بوده اند. سخت گیری بر امام و شیعیان، شایعات واهی‌ در‌ خصوص‌ شیعیان و مستمسک قرار دادن این مسائل برای برخورد‌ با‌ شیعه، تحت مراقبت قرار دادن امام و جلوگیری از مراوده با مردم و. . .  بخشی از این مسائل است

ادامه دارد....

120/د


کد خبرنگار : 42


ارسال به:         whatsapp telegram  

ارسال نظر




chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.