کد خبر : 9127
دوشنبه 05 شهريور 1397 - 23:58

آیت الله رشاد مطرح کرد؛

نشست تخصصی| تحول درحوزه و فقه در گرو تولید علوم انسانی اسلامی است

وسائل- آیت الله رشاد برطرف سازی تعارض بین علوم انسانی موجود و شریعت، پیوند مهندسی فرهنگ با علوم انسانی، همراهی نخبگان با اسلامی سازی علوم انسانی و منوط شدن تحول حوزه در گرو تحول فقه و تحول فقه در گرو تولید علوم انسانی اسلامی را از مهمترین دلایل نیاز به تولید علوم انسانی اسلامی عنوان کرد.

نشست تخصصی| تحول درحوزه و فقه در گرو تولید علوم انسانی اسلامی است

به گزارش خبرنگار وسائل، آیت الله علی اکبر رشاد؛ رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در سلسله جلسات اندیشه‎ای با عنوان «علوم انسانی اسلامی، بایستگی و بایسته ها» که به همت کانون غرب شناسی و اندیشه اسلامی شامگاه شنبه سوم شهریورماه در دانشگاه رضوی برگزار شد، به تبیین دلایل چرایی تولید علوم انسانی اسلامی پرداخت که مشروح سخنان ایشان در ذیل تقدیم خوانندگان محترم می‎شود.

در تولید علوم انسانی چهار پرسش که شامل پرسش های پیشینی ودر واقع قبل از فلسفه علوم انسانی است وجود دارد که باید به آنها پاسخ داده شود تا بتوان به مبانی و مبادی آن پرداخت.

این پرسش ها قبل از مبانی مطرح می شوند و بیان می کنند که آیا تا زمانی که امکان طرح مبانی و مسائل فراهم شود، پرسش از امکان علوم انسانی وجود دارد؟ آیا علم دینی ممکن است؟ برخی می گویند که علوم دینی و علوم انسانی اسلامی ممکن نیست. آیا با وجود این ادعا، تولید علم دینی و علوم انسانی اسلامی جایز و مجاز است؟ که در پاسخ به این پرسش ممکن است برخی بگویند نه، همانطور که اخباریون می گویند اجتهاد جایز نیست چرا که همه آنچه را که ما نیاز داریم از متن احادیث به ما رسیده است.

اسلامی سازی علوم انسانی چه فوایدی دارد؟

مهم ترین پرسش در این میان پرسش سوم است که فارغ از امکان و جواز ورود به این مسئله بیان می کند، آیا این کار مفید و سودمند و قائده مند است؟چه فوایدی اسلامی سازی علوم انسانی دارد؟ مگرما به دنبال علم نیستیم و در عین حال علم که وجود دارد و این علمی که ما تولید کنیم آیا فوایدی دارد؟ و سپس با پرسش تکمیلی چهارم مواجه می شویم  که اگرتولید علوم انسانی اسلامی ممکن و مفید است آیا ضروری و بایسته است؟ و بایستگی علوم دینی وعلوم انسانی مبتنی بر چیست؟ در واقع این پرسش ها مبادی علوم دینی و علوم انسانی نیستند بلکه قبل از مبادی هستند و باید قبل از ورود، به این پرسش ها پاسخ داده شود که اگر فرض کنیم جواز احراز نشود نباید وارد شویم و از طرفی اگر فایده و سودمندی واضح نشود نباید وارد شد و در عین این پرسش ها جزو مبانی علوم دینی نیستند و مقدمه قبل از ورود به مبانی هستند  که اگر چنانچه امکان و جواز و بایستگی اثبات نشود لازم نیست که ورود پیدا کنیم اما اگر پاسخ به این چهار پرسش مثبت است حالا به مبادی و مبانی و منطق علوم دینی می رسیم که در اینجا درباره پرسش چهارم توضیح داده می شود که اگر قائل شویم که این علم بایسته است پاسخ سه پرسش قبل هم داده می شود.

برای پاسخ به پرسش چهارم سوالی دیگری مطرح می شود مبنی بر اینکه چه نیازی به تولید نیروی انسانی علوم اسلامی است؟ چرا که علوم انسانی 200 سال است که به وجود آمده است و در طبقه بندی دانش ها، یک گروه را به گروه علوم انسانی نامیده اند که این علوم انسانی زندگی بشر را اداره می کند و از طرفی چه اصراری بر تولید علوم انسانی اسلامی است؟ ما اصرار داریم به ضرورت و بایستگی علوم انسانی اسلامی که فرض بر این است که سه پرسش قبلی پاسخ مثبت پیدا کرده است چرا که علوم انسانی در حقیقت رقیب شریعت و به تعبیر دیگر این مسئله بسیار حائز اهمیت است که درباره فلسفه علم و دین نسبت  این دو چیست و آیا علم و دین تعارض دارند؟ در واقع علم و دین در جهان غرب یک میدان و عرصه مفهوم دارند ودر شرق و در دنیای اسلام و به خصوص در ایران معنای دیگری دارد  چرا که در دنیای غرب گفته می شود که تعارض علوم دینی با الهیات مسیحی است که ضد علم و در عین حال علم ستیز است و با دین سازگار نیست که آنجا با الهیات مسیحی مطرح می شود.

در جهان اسلام تعارض بین علوم انسانی موجود و شریعت وجود دارد

اما در جهان اسلام چالش های این نقطه در این است که علم طبیعی با علم دینی در تعارض است چرا که الهیات اسلامی با علم سازگار است و علمی است هر چند که ممکن است گزاره های علمی با گزاره های دینی و معرفتی در تعارض باشند اما اینها غیر مستقر و تعارض ابتدایی هستند که یا معرفت ما مخدوش است و یا معرفت ما، علمی نیست که اگر با گزاره هایی اینچنینی مواجه هستیم این به معنای تعارض دینی نیست و در جهان اسلام تعارض بین علوم انسانی موجود و شریعت وجود دارد چرا که همه آنچه را که شریعت مدعی است علوم انسانی نیز ادعا دارد.

 شریعت این ادعا را دارد که آماده است شئون زندگی انسان را توجیه و تنظیم کند و می گوید من اقتصاد و فرهنگ و دیگر نهادهای شما را مدیریت می کنم و همه شئونی را که آدمی در حیات به آن نیازمند است واز طرفی علومی که نیازمند به تفسیر و صدور حکم بایسته است، در علوم انسانی است. در عین حال این سوال ها مطرح می شود که منابع در مدیریت چیست؟ ظرفیت منابع تا کجا هست؟ در مواجهه با منابع چگونه باید رفتار کرد؟ در اینجا حکم بایستی ونبایستی صادر می شود که بای دو نشاید این است که چگونه رفتار شود و ادعای شریعت بر همین است و اسلام می گوید  قلمرو من گسترده است و  می تواند همه عرصه های حیات را اداره کند و حتی می گوید که توان اداره اقتصاد را دارد چرا که فهم اقتصادی دارد واز طرفی عین همین ادعا که ادعای دین است را تماما علوم انسانی دارد.

 علوم انسانی حتی ادعای فلسفی دارد

 برخی تصور می کنند که علوم انسانی یکسری احکام انضمامی را صادر می کنند و از طرفی علوم انسانی دارای سه دسته قضایا است که هم قضایای هستی شناسانه دارد که از هست و نیست سخن می گوید و این موضوعات را تحلیل می کند و انسان شناسی دارد و انسان را تحلیل می کند و ازکنش و واکنش انسان تعریف خاصی دارد و وجه هستی شناختی دارد که مجموعه ای از قضایای هستی شناسانه و معرفت شناسانه در علوم انسانی وجود دارد که امروزه گاهی برخی از مباحث فلسفی جزو مباحث اصلی علوم انسانی شده است که  جامعه شناسی معرفت در این زمره قرار می گیرد که به معنای تحلیل وجودی معرفت است و تبیین زیرساخت ها و مبانی معرفت در آن قرار می گیرد و تبیین عوامل موثر بر تکرر معرفت است و در عین حال قواعدی که معرفت در آن تکرر پیدا می کند، اینها مباحث فلسفی هستند وعلوم انسانی حتی ادعای فلسفی دارد و علاوه بر این حکم بایستی هم صادر می کند که چنان باید و چنان نباید است که اگر بخواهید رشد اتفاق بیفتد  نیاز به حکم بایسته و شایسته است که دین و علوم انسانی و شریعت به موازات هم در همه این سه عرصه به موازات این سه دسته از قضایا آموزه وگزاره دارند.

 

 

حاکم شدن شریعت به معنای فقه و اخلاق است

در نتیجه عملا اینگونه است که در جهان و ایران امروز علوم انسانی موجود و محقق، شئون زندگی ما را اداره می کند و حتی اقتصاد ما را عمدتا فرمول های اقتصادی برآمده از علم اقتصاد موجود اداره می کند و ما در عمده  ابعاد اقتصاد تئوری تولید نکرده ایم و تدابیر براساس نظریه های دینی نیست و در عین حال نظام تولید نکرده ایم و عمدتا مبانی و چارچوب برگرفته از تعالیمی است که در علم اقتصاد موجود و کنونی وجود دارد و با این وضعیت متدینین جامعه را اداره می کنند و در عین حال دانشگاهیان و اقتصاددان ها متدین هستند اما اقتصاد دان اسلامی نیستند اگر بنا باشد جامعه ای اسلامی شود و شئون اسلامی شود نیاز است تا شریعت حاکم شود چرا که حاکم شدن شریعت به معنای فقه و اخلاق است.

ادعای حذف علوم انسانی از دانشگاه وحیات افترا و تهمت است

فقه و اخلاق اگر بخواهد حاکم شود بدین معنا است که همین عرصه ها باید علمی شود و در نتیجه به صورت عملی این ضرورت که جامعه باید اسلامی و شئون آن اسلامی اداره شود منتهی می شود به موازات شریعت با علوم انسانی موجود و اگر بناست که این عرصه ها و ساحت  ها اسلامی شود آیا می شود بدون علوم انسانی جامعه را اداره کرد؟ از طرفی  آیا این شئون را بدون داشتن نظریه تئوری و نظام و مبنا در قلمروهای مختلف علوم انسانی جامعه را اداره کرد؟ بدین معنا که می شودعلوم انسانی را از حیات حذف کرد؟ درواقع یکی از اتهاماتی که به کسانی که پیش آهنگ وجلودار شعار و آرمان تولید انسانی اسلامی زده می شود این موضوع است که برخی تصور می کنند و یا می خواهند که اینگونه تصور کنند که ما می گوییم که به علوم انسانی نیاز نداریم و می خواهیم علوم انسانی را از عرصه حیات و مناسبات حذف کنیم و از دانشگاههاحذف کنیم که چنین تصوری نادرست است و  این بیش از آنکه تصور باشد، توهم است و حتی بالاتر از توهم این افترا و تهمت است.

 بدون علوم انسانی فرهنگ معنا ندارد

علوم انسانی یک واقعیت است و نمی توان بدون علوم انسانی زندگی کرد و حتی بدون علوم انسانی فرهنگ معنا ندارد چرا که فرهنگ تبلورعینی علوم انسانی است و فرهنگ عبارتست از علوم انسانی انضمامی و آنچه که از علوم انسانی در واقعیت های حیات محقق شده باشد فرهنگ است و همن طور که انسان بلا فرهنگ ممکن نیست چرا که انسان موجود فرهنگ بر است و انسان بلا فرهنگ، انسان بلا انسان است.

آیا می شود جامعه ای اقتصاد نداشته باشد و یا داشته باشد و علم آن را نداشته باشد؟ آیا این تصور ممکن است؟ آیا می شود جامعه را بدون علم مدیریت اداره کرد؟ بنابراین احدی نمی تواند حتی تصور کند و به ذهن احدی از آحاد کسانی که مسئله تولید علوم انسانی اسلامی را مطرح می کنند خطور کرده باشد که باید علوم انسانی را کنار گذاشت و شئون را بدون علوم انسانی اداره کنیم؟ البته باید بگویم ما ممکن است نسبت به طبقه بندی علوم که بخشی از علوم را علوم انسانی بنامیم تردید کنیم اما ما فعلا پذیرفته ایم که طبقه ای از علوم و معرفت ها بنام علوم انسانی وجود دارد و ممکن است برخی به لحاظ مبنایی علوم انسانی را به گونه دیگری تعریف کنند و این مسئله دیگری است و ما ممکن است به صورت مبنایی با این طبقه بندی مشکل داشته باشیم و بگوییم چه کسی گفته است که علوم انسانی با طرزی که امروز طبقه بندی شده است درست است وما داریم بحث تاریخی و بحث عینی می کنیم چرا که علوم انسانی محقق است و وجود دارد و فعلا شئون بشر اینگونه تدبیر شده است و براساس یک گروه دانش تدبیر می شود که اقتصاد و فرهنگ و جامعه و حقوق و مدیریت و روانشناسی و تعلیم و تربیت اینگونه است.

اگر تعارض بین علم و دین حل نشود نخبگاه همراه نمی شوند

 با  پذیرش اینکه علوم می توانند به علوم طبیعی و انسانی تقسیم شوند و شده است ما داریم بحث می کنیم و اگر روزی قرار شد براساس یک الگوی اساسی شالوده شکن برای طبقه بندی علوم صحبت کنیم در آن موقع ممکن است حتی این تقسیم را زیر سوال ببریم و این موضوع دیگری است.اما در حال حاضر علوم انسانی یک امر واقعی و خارجی است و شئون بشر اینگونه تدبیر می شود و آیا می شود علوم انسانی را از حیات حذف کرد؟ اگر نمی شود از معرفت حذف کرد از معیشت و دانشگاه نیز قابل حذف شدن نیست و چه کسی گفته است که رشته های مختلف علوم انسانی باید در دانشگاه ها تعطیل شوند و کسی این پیشنهاد را  ندارد و این توهم را به ذهن خطور نمی کند چرا که علوم انسانی هم در حوزه معرفت در دانشگاه ها باید مباحث نظری آن ادامه پیدا کند و هم در حوزه معیشت به کار برده شود.

 

 

بیان بایستگی وضرورت تولید علوم انسانی اسلامی

 اما علوم انسانی باید اسلامی شوند که اگر اسلامی نشود معضل و تعارض و چالش بین علم و دین در فرهنگ ما که عبارتست از علوم انسانی و شریعت اینها حل نخواهد نشد که اگر حل نشود ما نخبگان را به همراه نخواهیم داشت و اگراین مشکل ومعضل حل نشود جامعه را نمی توانیم اداره کنیم و نمی توان شئون را اسلامی کرد  بنابراین معضل فوق العاده مهم بشر معاصر که اگر نگوییم مهترین قطعا از نادرترین موارد حائز اهمیت بشری است همین مسئله تعارض علم و دین است که در گرو تولید علوم انسانی اسلامی در جهان اسلام وخاصه ایران است و این مبنا برای بیان بایستگی وضرورت است.

بحث دیگر این است که ما در فرآیند تداوم و تکامل انقلاب با توجه به اینکه انقلاب یک فرآیند است برخلاف تصور برخی که فکر می کنند انقلاب یک پدیده و اتفاق و واقعه است اما فرآیند سکون و یکنواختی ندارد وتداوم دارد که تداوم آن در گروتکامل آن است و انقلاب اسلامی اگر بخواهد انقلاب بماند باید تداوم پیدا کند که این امربه تکرار نیست و به تکامل است و برای تکامل باید رهنمودهای راهبردی را که سکان دار انقلاب طی این سه دهه اخیر و ماقبل آن رهبر فقید و بنیانگذار انقلاب اسلامی طرح فرمودندنیاز است تا تعقیب شوند.

 رهنمودهای راهبردی که امام مطرح کردند با توجه به اینکه زیرساخت ها ومحتواها در زمان امام راحل تولید وطرح شد ولی شفاف شدن، برجسته شدن وپخته شدن و سنجیده و مطرح شدن در این سه دهه اتفاق افتاد و رهنمودهایی مانند مهندسی فرهنگ که فرهنگ باید مهندسی شود چرا که فرهنگ خود بخود مقوله ای است که اتفاق می افتد و این مغالطه که می گویند فرهنگ مدیریت پذیر نیست که اگر نگوییم که این مغالطه مغرضانه و آگاهانه است می گوییم جاهلانه و از سر غفلت خلق می شود و کسی نمی تواند بگوید که فرهنگ نباید  همانطور که که گفتیم انسان نباید چرا که انسان فرهنگ بر است و اگر بگوییم انسان حیوان فرهنگ براست درست گفته ایم چرا که انسان به صورت ذاتی فرهنگ بر است و این امر درست است.

کسی نمی تواند بگوید که فرهنگ داشته باشیم یا نه؟ انسان به قید حضور در بستر اجتماع، فرهنگ بر است چرا که فرهنگ یک امر اجتماعی است و فرد فرهنگ ندارد وجامعه فرهنگ دارد و وقتی جامعه انسانی بود، فرهنگ وجود دارد و مهندسی فرهنگ به این معنا است که خود فرهنگ مهندسی شود و فرهنگ که عبارتست از مجموعه و منظومه ای از بینش ها و کنش ها و منش ها و گرایش ها که این چهار مولفه، از مولفه های فرهنگ با خصوصیات گوناگون است و هر آنچه که  پایدار بود و رسوبی و رسوخ کرد و در عین حال هر آن چیزی که صورت رسوبی و رسوخی پیدا کرد، فرهنگ می شود.

دین جزو فرهنگ است یا خیر؟

پرسش دیگری اینجا مطرح می شود که دین جزو فرهنگ است یاخیر؟ این پرسش، پرسش مطلق است و پاسخ مطلق ندارد چرا که دین جزو فرهنگ نیست و در عین حال به تعبیری دین جزو فرهنگ محسوب می شود. اما در چه مواقعی جزو فرهنگ است و در چه مواقعی جزو فرهنگ نیست؟ وقتی که گزاره ها و آموزه های دینی رسوبی و جزء بینش هایی شد که رسوخ کرد در بین آحاد یک جامعه که در این حالت تبدیل به فرهنگ می شود و جزء منش ها وعادت و خصلت و خوی شد تبدیل به فرهنگ می شود ودر سایر مولفه ها هم همین طور است مثلا در جامعه مکه در همان ادواری که پیامبر(ص) آمده بود و دین هم وجود داشت اما دین جزو فرهنگ مردم مکه نبود چرا که جامعه مکه، جامعه ای شکاک بود البته در این موضوع که دین بایستی در حد فرهنگ تنزل پیدا کند این جای تأمل دارد و از طرفی اینکه دین را از فرهنگ اخذ کنیم بسیار جای تأمل دارد.

مهندسی فرهنگ با علوم انسانی پیوند دارد

مهندسی فرهنگ به این معنا است که خود فرهنگ ومولفه های آن را و بینش هایی را که مولفه های آن را تعیین می کند تولید کنیم که اگر نمی شود در این وضعیت ترویج دین معنا ندارد و تببین وترویج توحید هم معنا بنابراین اگر قرار باشد که مهندسی فرهنگ اتفاق بیفتد  این امر با علوم انسانی پیوند دارد و ما باید فرهنگ و قواعد حاکم بر آنها را بشناسیم و فرآیند تولید و تطور و تحول و تکمل و تکامل و حتی انحطاط و تغییر فرهنگ را باید شناخت که اینها مربوط به علوم انسانی می شود ومهندسی فرهنگ هم به همین شکل است.

علم دینی تولید آن در گرو داشتن فرهنگ علم گرا است

مهندسی فرهنگ ترکیبی وصفی است که مهندسی اضلاع فرهنگ است که متعلق فقط فرهنگ نیست و متعلقات آن شئون دیگر است و اقتصاد را با فرض اینکه مطلوب است برابر فرهنگ خود باید مهندسی کرد. جامعه و مدیریت و سایر شئون باید مهندسی فرهنگ شوند و این در گرو داشتن علوم انسانی اسلامی است و مقوله تولید علم دینی که درست است که علم پایه در معرفت دارد و باید واقع کشف شود اما برای تولید علم دینی، فرهنگی که مولد علم است باید داشته باشیم و فرهنگی که رویکرد دینی داشته باشد مقدمه این قضیه است که علم ما دینی شود و نمی گوییم که علم را فرهنگی کنیم بلکه می گوییم این علم دینی تولید آن در گرو داشتن فرهنگ علم گرا است و دینی شدن علم و تولید علم دینی در گرو آنست که ما در فرهنگ خودمان خواهان دینی شدن علم باشیم  که این همان رهنمود الگوی پیشرفت است.

طراحی و تحقق علوم انسانی اسلامی پیشرفت همان تمدن سازی نوین اسلامی است

الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت محقق نمی شود مگر اینکه قبل از آن ما علوم انسانی اسلامی تولید کرده باشیم چرا که در مقام طراحی و تحقق و اعمال، شئون را می خواهیم پیشرفت ورزانه طراحی کنیم که مبتنی بر اسلام و منطبق با شرایط دینی باشد که اگر این اتفاق بخواهد محقق شود در ابتدا باید علوم انسانی اداره کننده باشند یا در ابتدا علوم انسانی  اسلامی سازی شوند تا براساس آن الگو طراحی شود و الگوی طراحی شده در قدم بعدی محقق شود  که این امر در گرو تولید علوم انسانی اسلامی است وتمدن سازی هم به همین شکل است که طراحی و تحقق علوم انسانی اسلامی پیشرفت همان تمدن سازی نوین اسلامی است.

 

 

بایستگی تولید علوم انسانی

میتوان به لحاظ طلبگی و فقهی گفت که امروزاز اوجب واجبات تولید علوم اسلامی در عرصه علوم انسانی است چرا که همه آرمان ها و راهبردها و بقاء و دوام و کمال انقلاب در گرو تولید علوم انسانی اسلامی است و این همه دلیلی براین است که شرعا تولید علوم انسانی اسلامی واجب است و با این وضعیت اگر تولید علوم انسانی اسلامی واجب است چه کسانی باید این کار را انجام دهند؟ با چه شرایطی؟

دانشگاههای موجود ما مولد علم نیستند

دانشگاههای کنونی و متعارف ما اگر هنری داشته باشند هنرشان این است که در علوم موجود برآمده از مرزها، متخصص تربیت کنند بدان معنا که جامعه شناسی موجود را یاد می گیرند و می دانند جرم شناسی چیست و مکاتب جامعه شناسی را می شناسند احکامی را که جامعه شناسان پذیرفته اند می شناسد و متخصص جامعه شناسی است اما یک گام فراتر نمی روند که یک مکتب و یک گزاره جامعه شناسی مستقل و جدید و بومی تولید کنند.  

دانشگاههای موجود ما مولد علم نیستند و در عین حال این 70 هزار عضو هیأت علمی مقصر نیستند و تقصیر دانشگاهیان ما نیست اما این تعداد هنوزنظریه ای در علوم انسانی تولید نکرده اند ودر عین حال بسیاری از نظریه ها در فرآیند نیامده اند اما ما در این 14 سال،39 کرسی موفق برگزار کرده ایم که 1  مورد آنها، نظریه است و بقیه نوآوری و نقد است و از این 7هزار عضو اگر یکصدم نظریه پرداز و حتی  یک دهم نظریه پردازمثل شهید صدر و شهید مطهری بودند و نظریات آنها بومی بود چه اتفاقاتی ممکن بود بیفتد و ما امروز مشکل داریم و شرایط مساعد نیست و دانشگاهیان ما  فقط علومی را که دنیا تولید کرده است فراگرفته اند و اما حوزه ما هم مجتهد تربیت می کند و فرآیند با توجه به اینکه پژوهش محور است و اهتمام به روش شناسی و پژوهش در حوزه دقیق و جدی است و طلبه ما از پایه اول دوچیز یاد می گیرد که شامل روش فهم و روش فکراست.

علوم انسانی مجتهدانه و به صورت توأم با فقه و اخلاق خوانده شود

این روال ادامه دارد و فقیه سالمند بالای 90 سال، هنوزهم اصول  و روش شناسی درس می دهد وکار می کند و حوزه مجتهد تربیت می کند ودر حوزه های علوم انسانی دست کم در کلام وفلسفه متخصص تربیت می کند و حل این مشکل و معضل در این است که روش اجتهادی را با علوم انسانی به موازات یکدیگر توام سازیم و مجتهدانه علوم انسانی توأم با فقه و اخلاق خوانده شود چرا که احکام علوم انسانی سه گروه قضایا را شامل هستی شناسانه و مأخذ شناسانه و بایستی و شایستی را دربرمی گیرد و این سه دسته گزاره در مواجهه ساحت های حیات، علوم انسانی سه جور قضیه ارائه می کند که از هستی شناسی به بایستی و بایسته شناسی به شایسته شناسی وعلوم انسانی  را می توان به سه دسته تقسیم کرد که علوم انسانی را به جای آنکه موضوع محور تقسیم کنیم حکم محور تقسیم شود

تولید این گزاره ها مبنا می خواهد وکسی که مبانی دینی در دست او باشد و منطق استنباط دینی را مجهز باشد و آنگاه استنباط کند که در شرایط فعلی ما این پیوند را نداریم و پیشنهاد ما به دانشگاه علوم اسلامی رضوی به عنوان دانشگاه خاص این است که که برای تحقق این امر تأسیس شده است وبستر آن آماده است و این دانشگاه تبدیل به قطب تولید علوم انسانی اسلامی شود. 

خلاصه مباحث

تولید علوم انسانی اسلامی و بایستگی و ضرورت و لزوم تولید انسانی اسلامی ناشی از ضرورت های دیگر است و به تعبیر دیگری می توان گفت که همه ضرورت ها و عناصر و شعارها و آرمان های راهبردی انقلاب اسلامی که تداوم خود انقلاب در گرو تکامل است و تکامل انقلاب در گرو تحقق این راهبردها است که اگر بنا نباشد الگوی اسلامی ایرانی تولید، طراحی، محقق و اجرا نشود در واقع انقلاب تکامل پیدا نکرده است و بلکه به تعبیر رهبر معظم انقلاب بدون الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و اجرای آن، انقلاب ابتر مانده است و انقلاب به هدف و غایت نرسیده است که نه تنها تداوم نیافته است بلکه متوقف شده است و تکامل وتداوم انقلاب در گرو تحقق این راهبردها و اهداف تکامل انقلاب است.

تحول درحوزه و فقه در گرو تولید علوم انسانی اسلامی است

از طرفی تحول حوزه در گرو تولید علوم انسانی اسلامی است و تحول فقه در گرو تولید این علوم است چرا که حکم فقه صادر می کند و خود فقه گزاره هستی شناسی ندارد و از جهان بینی دینی و کلام و فلسفه می گیرد و نسبت بین فقه و علوم انسانی به لحاظ قلمرو به این معنا است که علوم انسانی قلمروهای اختصاصی دارد که فقه وارد آن قلمرو نمی شود و آن قسم از گزاره های هستی شناسانه و مأخذ شناسنانه علوم انسانی در فقه آشکارا می شود که ما گزاره های هستی شناسانه و مأخذ شناسانه نداریم.

علوم انسانی موجود با توجه به اینکه سکولار هستند به بسیاری از قلمروها نپرداخته است

خلاق ذاتی فقه و بخشی از آن نیست و نسبت به مبنا برخی می گویند اخلاق بخشی از فقه است و برحسب نظر مشهور، فقه و احکام یک مقوله هستند و اخلاق مقوله دیگری است اما در علوم انسانی ما هم احکام بایستی داریم که از جنس فقه است و هم احکام شایستی داریم که از جنس اخلاق است بدین معنا که علوم انسانی توصیه اخلاقی هم دارد پس قلمرو علوم انسانی گسترده تر است ولی از طرف دیگر علوم انسانی موجود با توجه به اینکه سکولار هستند به بسیاری از قلمروها نپرداخته است چرا که معتقد نیست و در فقه ما بخش عبادات را داریم و در علوم انسانی چنین چیزی نداریم که اگرعلوم انسانی، اسلامی طراحی شد آنگاه حوزه عبادیات می آید و حقوق الهی و اخلاق الهی خواهیم داشت.

تحول حوزه در گرو تحول فقه و تحول فقه در گرو  تولید علوم انسانی اسلامی

اگر علوم انسانی اسلامی طراحی شد طبقه بندی آن تغییر پیدا می کند و در تحول فقه اگر بنا باشد فقه قلمروهای جدیدی را فتح کند و موضوعات جدیدی را در قلمرو خودش جای دهد و اگر بنا باشد فقه در موضوع شناسی قوی شود نیازبه علوم انسانی دارد و ما نیازمند به انسان شناسی هستیم و اگر چه انسان شناسی در علوم انسانی متعارف نیست ولی اگر علوم انسانی اسلامی داشته باشیم باید انسان شناسی داشته باشیم واز طرفی مگر انسان شناسی اسلامی مگر نمی تواند جزو علوم انسانی اسلامی باشد مگر نه این است که موضوع علوم انسانی، انسان وکنش ها وواکنش ها است و طرز مواجعه  و رفتار انسانی وعلوم اجتماعی در علوم انسانی تعیین می شود واگر فقه هم بخواهد متحول شود همین است و در عین حال بحث ضرورت وسیع است چرا که تحول حوزه در گرو تحول فقه و تحول فقه در گرو  تولید علوم انسانی اسلامی و اسلامی سازی این علم است./501/229/ف

تهیه و تنظیم: فاطمه ترزفان

 


کد خبرنگار : 42


ارسال به:         whatsapp telegram  

ارسال نظر




chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.