کد خبر : 8838
چهارشنبه 13 تير 1397 - 16:33

آیت الله اعرافی مطرح کرد؛

ظرفیت نرم افزاری تمدن اسلامی در فقه شیعه

وسائل- آیت الله اعرافی در خصوص نقش حوزه های علمیه شیعه در تمدن اسلامی گفت: درفقه شیعه مفردات نظام وجود دارد و تلاش کسانی مثل شهید صدر برای این بود که این مفردات تجمیع شود و وجود این نظامات نشان دهنده ظرفیت نرم افزاری برای تمدن اسلامی است که در فقه و اندیشه دینی ما وجود دارد لذا برای رسیدن به تمدن اسلامی اجتهاد ما در حوزه ها باید تمدن ساز و در عین حال رویکرد تمدنی بر اجتهاد وفکر و دانش ما سایه افکن باشد.

ظرفیت نرم افزاری تمدن اسلامی در فقه شیعه

به گزارش خبرنگار وسائل، همایش علمی دوروزه تمدن اسلامی (گذشته، حال، آینده) نقش و رسالت علمای افغانستان با حضور آیت الله علیرضا اعرافی؛ مدیر حوزه های علمیه سراسر کشور و رئییس جامعه المصطفی العالمیه، حجت الاسلام والمسلمین رئییسی؛ تولیت آستان قدس رضوی، آیت الله محسنی؛ رهبرمذهبی وجهادی افغانستان و جمعی از رهبران و علمای افغانستان و اندیشمندان و پژوهشگران خارجی و داخلی ، 12 تیرماه در مجتمع اقامتی فرهنگی آفتاب ولایت آغاز شد.

در روز آغازین این نشست علمی، آیت الله علیرضا اعرافی؛ مدیر حوزه های علمیه سراسر کشور به تعریف تمدن وارائه پنج نظریه درباره اسلام تمدن ساز و سخت افزارها و نرم افزارهای مورد نیاز برای شکوفایی تمدن اسلامی و نحوه چگونگی شکل گیری تمدن اسلامی در دوران معاصر پرداخت که مشروح سخنان ایشان در ذیل تقدیم خوانندگان محترم می شود.

تعریف تمدن

اندیشه ای تمدنی است و آئینی می تواند تمدن آفرین و دارای هویت تمدنی باشد که از یک نظریه کلان برخوردارباشد و به سؤالات اساسی بشر در حوزه های  گوناگون زندگی او پاسخ دهد در این صورت یک اندیشه یا آئین تمدنی خواهد بود و بنابراین بهره مندی یک فکر و ایده و آئین از یک کلان نظریه و درعین حال از برخوارداری از جامعیت و فراگیری نسبت به ساحت های متعدد زندگی بشر همان عنصر کلیدی است که اندیشه تمدنی توسط آن ارزیابی می شود که اگر یک آئین و مکتب از چنان کلان نظریه ای برخوردار بود که ساحت های گوناگون فکر و معرفت و بعد معیشتی و ساحت های مختلف زندگی را فرا می گرفت و در پهنه آنها صاحب نظریه بود، آن تمدنی است.

برخورداری از کلان نظریه، جامعیت، فراگیری و در کنار این عناصر نظام وارگی یک اندیشه که مجموعه اندیشه ها و نظاماتی که در یک آیئن و فکر آمده اگر فراگیر باشد و در عین حال آنها از یک انسجام  برخوردار باشد و نظام واره ای باشد که یک منطق سیستماتیک بر آن حاکم و در عین حال پاسخگوی نیازها باشد با وجود اینکه عناصر ثابت و لایتغیر دارد در عین حال از عناصر متغیر و سیال برای پاسخگویی به تطورات و تحولاتی که در زندگی بشر رخ می دهد، برخوردار باشد تمدن تعریف می شود چرا که اینها بخشی از عناصر کلیدی در تمدنی شدن یک آئین و اندیشه است.

شاخصه های تمدنی بودن یک اندیشه

ما دین و آئینی را تمدنی ارزیابی می کنیم که دارای کلان نظریه و جامعیت و شمول نسبت به ساحت های مختلف معرفتی و معیشتی آدمی باشد و از نظم و انسجام فلسفی و منطقی و نظام وارگی برخوردار باشد و در عین حال که از ثابت هایی برخوردار باشد. عناصر متغیر در آن به او ظرفیت پاسخگویی به شرایط گوناگون را بدهد و اینها از شاخصه های تمدنی بودن یک اندیشه است.

ما اسلام را تمدنی ارزیابی می کنیم یا نه؟

اینجا در پاسخ به این سؤال به گذشته تاریخی مراجعه می کنیم  که در گذشته تاریخی خواهیم گفت که اسلام در قرن 7 میلادی در جهان درخشید و خورشید آن عالم و آدم و جهان و انسان را تحت تأثیر قرار داد و قافله علم و دانش و فکر بشر در  پرتو اسلام به حرکت جدیدی واداشته شد و قرنها به رغم اینکه در ادوار تمدن اسلامی ممکن است هر یک از ما نقدهایی داشته باشیم اما در مجموع یک درخشش فوق العاده ای درعالم به برکت و نور اسلام وجود دارد.

این یک جور پاسخ دادن است که اسلام تمدن ساز بوده است برای اینکه در عالم عین، ما شاهد یک تمدن اسلامی بودیم و نوراسلام و اندیشه الهی و قرآنی آمد و همه ساحت های بشر را تحت تأثیر قرار داد و قافله ای را پیش برد و جهان را تحت تأثیر قرار داد و این موضوع از تمدنی بودن یک آئین تعریف می شود بنابراین اسلام دین تمدنی است و امروز هم اگر می گوییم امکان دارد ممکن است با نگاه سخت افزاری ببینیم که امکان دارد و در ده بخش سخت افزاری در شرایط حاضر امت اسلام ظرفیتی دارد که می تواند تبدیل به یک جریان تمدنی شود.

منابع وذخایر و ظرفیت های انسانی و امکانات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و ذخایر فراوان در چند محور است که مجموع این موارد ظرفیت این را دارد که یک جامعه تمدنی و یک قدرت تمدنی به وجود آورد. بنابراین ما در گذشته شاهد یک تمدن جامع و فراگیر اسلامی بوده ایم به رغم اینکه محل نقد و بحث و نظر هم وجود داشته است و از سوی دیگر امروز هم امت را دارای ظرفیت های غنی می دانیم که می تواند تمدنی پدید آورد.

 

بیشتر بخوانید: فقه حکومتی احیاگر تمدن اسلامی است

 

تمدن اسلامی به چه معنا است و آیا تمدن با وصف اسلامی در دوران معاصرامکانپذیر است؟ 

در پاسخ به این سؤال پنج نظریه وجود دارد که یک نظریه این است که کسانی هستند که ظرفیت تمدنی اسلام را نفی می کنند و می گویند اسلام لااقل در عصر حاضر و با پیچیدگی ها و تغییری که زندگی بشر پیدا کرده است نمی تواند تمدن ساز باشد و بنابراین آنچه که در انقلاب اسلامی و اندیشه متفکران مختلف شیعه و سنی مطرح بوده است که بازسازی تمدن اسلامی متناسب با عصر جدید امکانپذیر است و اما کسانی داریم که یا تمدن اسلامی را نقد می کنند و یا تمدن اسلامی را در عصر جدید امکان پذیر نمی دانند.