کد خبر : 8301
سه شنبه 18 ارديبهشت 1397 - 20:18

معرفی اساتید و مراکز فقه حکومتی/ 22

حجت‌الاسلام والمسلمین لک­ زایی| ظرفیّت فقه حکومتی نسبت به نظریه پردازی در گستره امنیت ملّی

وسائل- حجت‌الاسلام والمسلمین لک­زایی با اشاره به ظرفیت عمیق فقه در حوزه نظریه‌پردازی، آورده است: فقه شیعه به‌ دلیل محوریت اصل امامت و ضرورت صیانت و حفاظت از این الگوی نظام سیاسی مشروع، توجه ویژه‌ای به امنیت دولت اسلامی دارد؛ از این‌رو می‌توان این مدعا را پیگیر بود که در ابواب مختلف فقه، گزاره‌های فقهی متعددی وجود دارند که ناظر بر عوامل و ضوابط تأمین، حفظ و نیز تهدید امنیت ملی می‌باشند.

حجت‌الاسلام والمسلمین لک­ زایی| ظرفیّت فقه حکومتی نسبت به نظریه پردازی در گستره امنیت ملّی

به گزارش خبرنگار وسائل، فقه علم مدیریت و سامان‌دهی رفتار فردی و اجتماعی انسان برای تعالی و کمال اوست که توسط فقهاء در طول تاریخ مدوّن شده است. با ملاحظه موضوع، ابواب و مسائل فقه، به روشنی می‌توان یافت که رویکرد فردگرایانه در آن غلبه دارد و علیرغم اهتمام ویژه اسلام به بُعد اجتماعی انسان، این بخش مورد توجه کافی فقهاء قرار نگرفته است. البته مسائل زیادی در فقه کنونی وجود دارد که مربوط به فضای اجتماعی است و مورد بحث و بررسی فقهاء قرار گرفته است اما آنچه که اهمیت دارد و تاکنون خلأ آن وجود داشته است، رویکرد اجتماعی و حکومتی به فقه است به گونه‌ای که حتی فردی‌ترین عمل انسان هم با رویکرد حکومتی و با توجه به تبعات و آثار آن در اجتماع، مورد بررسی و استنباط قرار گیرد. با این نگاه، بسیاری از احکام فردی تغییر مییابد و حکم جدید پیدا می‌کند. تلاش در این عرصه بسیار مهم است و فعالیت علمی مستمری را می‌طلبد. خوشبختانه چند سال اخیر در عرصه فقه حکومتی اساتید و مراکز زیادی فعالند اما به دلیل عدم اطلاع‌رسانی مناسب، شناخت کافی نسبت به آنها وجود ندارد در نتیجه این امر، گسترش مباحث فقه حکومتی را در حوزه علمیه با کُندی مواجه ساخته است. یکی از راههای گفتمان‌سازی و فرهنگسازی فقه حکومتی، شناسایی و معرفی فقهاء، اساتید، پژوهشگران و مراکز فعّال در عرصه فقه حکومتی است تا طلاب و فضلاء شناخت کافی نسبت به آنها پیدا کرده و به مباحث فقه حکومتی گرایش بیشتری پیدا کنند. در همین راستا پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل در نظر دارد سلسه‌وار به معرفی اساتید، نشریات، سایتها و مراکزی که در زمینه فقه حکومتی فعالیت دارند بپردازد و همچنین برخی از دیدگاه‌های اساتید فقه حکومتی را در این زمینه منعکس سازد تا مورد استفاده طلاب، پژوهشگران و اساتید محترم قرار گیرد. بیست و دومین شخصیتی که معرفی میگردد، حجت الاسلام والمسلمین نجف لک‎زایی است:

تولد: سیستان/ 1348

سکونت: قم

تحصیلات

حجت‌الاسلام والمسلمین لک­زایی هم‌زمان با تحصیل در حوزه علمیه، از سال 1360 تا 1382 تحصیلات دانشگاهی خود را نیز ادامه داد و موفّق شد با رتبه یک در مقطع کارشناسی ارشد وارد دانشگاه باقرالعلوم شود و در سال 1377 با دفاع از پایاننامه خود با عنوان «اندیشه سیاسی محقق سبزواری» از این دانشگاه فارغ التحصیل شد.

وی در مقطع دکترا نیز با رتبه یک وارد دانشگاه امام صادق شد و تحصیلات خود را در رشته علوم سیاسی با دفاع از پایان نامه «سیاست دینی و نظم سلطانی‏ با تأکید بر اندیشه سیاسی علمای شیعه در عصر صفویه» در این دانشگاه به پایان رساند.

 

برخی از آراء در فقه حکومتی

ضرورت پرداختن به مباحث فقه حکومتی

حجت‌الاسلام والمسلمین لکزایی معتقد است: متخصصان فقهی ممکن است دو گونه به فقه نگاه کنند. یک نگاه این است که فقه را پاسخ‌گوی مسائل فردی فرض کنند. یعنی در هنگام استنباط حکم از فقه، فرد را بریده از همه روابطش در نظر بگیرند و پاسخ سؤالاتش را ارائه کنند. نگاه دوم این است که وقتی فقیه می‌خواهد پاسخ سؤالات فردی را بیان کند، او را درون شبکه اجتماعی در نظر بگیرد و همه روابط او را لحاظ کند و بر این اساس به سؤال او پاسخ دهد.

فقه سیاسی از جمله مباحثی است که عهده‌دار سامان‌بخشی به نظم عمومی است؛ نظمی که مشخصاً حوزه‌ها یا روابط فرد با دولت و روابط شهروندان با هم و دولت‌ها با یکدیگر را پوشش می‌دهد و می‌خواهد قدرت و نظم عمومی و نظم بین‌المللی را سامان‌دهی کند. فقه سیاسی در این‌جا یعنی یک حوزه تخصصی از فقه که وظایف مشخصی هم دارد. این نگاه دوم به فقه، نگاه دانشی است. یعنی منظور ما از فقه سیاسی فقهی است که موضوعش مباحث مربوط به سامان‌دهی قدرت از منظر شرعی است؛ این‌جا است که فقه انتخابات، فقه امنیت، فقه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل، فقه حقوق بشر، فقه مطبوعات و فقه رسانه‌ها، فقه محیط زیست و فقه توسعه و تمام ابواب فقه که به یکی از این حوزه‌های سه‌گانه مربوط می‌شود -تکالیف شهروندان با یکدیگر، با دولت و مناسبات دولت‌ها با هم- برجسته خواهد شد.

اساساً وقتی یک نظام سیاسی بر اساس اسلام شکل می‌گیرد، چاره‌ای ندارد جز این‌که رفتارهای خودش را به فقه عرضه کند و آن‌ها را متناسب با فقه پیش ببرد؛ همان‌گونه که باید باورهای خودش را به علم کلام و ارزش‌های خودش را با حوزه اخلاق تنظیم کند و تطبیق دهد.

از آن‌جا که تا قبل از انقلاب، حکومت در دست علمای شیعه نبود، سؤالی هم در این زمینه از آن‌ها نمی‌شده و لذا پاسخی هم نداشته‌اند، اما الآن که حکومت اسلامی تشکیل شده است، این وظایف از حکومت اسلامی مطالبه می‌شود. حکومت اسلامی هم دغدغه دارد که حتماً رفتارهای خودش را به گونه‌ای سامان دهد که مغایرتی با شرع نداشته باشد. بنابراین باید ببینیم که اسلام مثلاً در حوزه امنیت ملی، امنیت عمومی، امنیت اقتصادی، امنیت سیاسی، امنیت فرهنگی و دیگر شاخه‌های امنیت چه می‌گوید. اگر این‌ها را روشن کردیم، آن وقت می‌توانیم بپرسیم که آن‌چه در بیرون اتفاق می‌افتد، متناسب با این فقه هست یا نه؟ تکالیف شهروندان در حوزه برقراری امنیت چیست؟ اگر کسانی منتقد حکومت هستند، چطور می‌توانند انتقاد خودشان را بیان کنند؟ آیا می‌توانند به نحوی بیان کنند که امنیت جامعه مخدوش شود؟ اصلاً ضوابط انتقاد و اعتراض چیست؟

در مقابل این نگاه، اگر کسی نگاه فردی به فقه داشته باشد و فقه را پاسخ‌گوی مسائل حکومتی نداند - نه این‌که نتواند به مسائل اجتماعی جواب دهد - اما این مشکل را برای حکومت اسلامی ایجاد می‌کند که پاسخ‌هایش فردی است. یعنی مثلاً هنگامی که در مورد قمه‌زنی از او سؤال می‌کنند، او از آن‌جا که فرد را در نظر می‌گیرد، می‌گوید این فرد می‌خواهد عشق خود به امام حسین را نشان بدهد و لذا کار او اشکالی ندارد. دیدگاه حاکم بر این پاسخ اصلاً کاری ندارد که دنیا چگونه ما را نگاه می‌کند یا مثلاً تصویر اسلام و شیعه مخدوش می‌شود یا نه. ولی فقیهی که افراد را در درون شبکه اجتماعی در نظر می‌گیرد، پاسخش به این سؤال را جور دیگری بیان می‌کند. لذا ما نیازمند فقهی هستیم که در وهله اول آن بینش را اصلاح کند و حتی وقتی می‌خواهد مسائل فردی را هم جواب دهد، احتیاطاً افراد را در شبکه اجتماعی هم ببیند.

منبع: مصاحبه با پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل.

 

لزوم موضوع‌شناسی در استنباطات فقه حکومتی

حجت‌الاسلام والمسلمین لکزایی افرادی را مناسب جهت ورود در مباحث فقه حکومتی می‌داند که هم در فقه و هم در سیاست مجتهد باشند؛ زیرا مسائل حوزه سیاست به سه دسته تقسیم می‌شود. یک دسته از این مسائل را خود شارع مطرح کرده است؛ مثل این‌که شارع به ما می‌گوید چه کسی رهبر باشد. مسائل دیگری داریم که موضوعشان عرفی است. اما بخش سوم و عمده مباحثی که در حوزه علوم سیاسی مطرح می‌شود، مباحث تخصصی است. تا کسی تصوری از حزب نداشته باشد، نمی‌تواند حکم شرعی آن را بگوید. همچنین اگر فقط حزب را بشناسد، اما فقیه نباشد، باز هم فایده‌ای ندارد.

در بسیاری از مسائل، «موضوع» بخشی از «حکم» شده است و برای بیان حکم باید موضوع را شناخت. مثلاً ما سؤال می‌کنیم که تشکیل حزب چه حکمی دارد؟ فقیه به ما جواب می‌دهد که اگر مضر به مبانی اسلامی نیست، اشکالی ندارد. اما بالاخره مضر هست یا نیست؟ بین متخصصان هم یکی می‌گوید مضر نیست و دیگری می‌گوید مضر است. مثل ماهی اوزون‌برون نیست که بگویند اگر فلس دارد، حلال است و متخصصان بگویند در آزمایشگاه ثابت شده که این ماهی فلس دارد!

الآن اگر از فقیه سؤال کنید که ما به سازمان تجارت جهانی بپیوندیم یا نه و او بگوید اگر مضر به اقتصاد مملکت نیست بپیوندید، این پاسخ مشکل ما را حل نمی‌کند. چون متخصصان نیز در این مسئله اختلاف دارند که پیوستن به سازمان تجارت جهانی به نفع ماست یا به ضرر ما. در این‌گونه موضوعات، شناخت موضوع، دخالت مستقیم در صدور حکم دارد.

منبع: مصاحبه با پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل.

 

ظرفیّت فقه حکومتی نسبت به نظریه پردازی در گستره امنیت ملّی

حجت‌الاسلام والمسلمین لک­زایی با اشاره به ظرفیت عمیق فقه در حوزه نظریه‌پردازی، آورده است: مطالعات امنیت به‌ویژه امنیت ملی در دوره معاصر توسعه زیادی داشته است و از نگرش سنتی خود که محدود به امنیت نظامی بود، به نگرشی موسّع تحول یافته و دارای ابعاد مختلفی گردیده است. به موازات این تطور، شاهد آن هستیم که کشورهای مختلف، به‌خصوص جهان اسلام با چالش‌ها و دشواره‌های امنیتی سختی مواجه هستند. از آنجا که هویت فرهنگی هر کشوری با امنیت ملی آن تلازم دارد، از این‌رو در جهان اسلام علوم اسلامی می‌توانند نقش مؤثری در مقابله با این چالش‌ها داشته باشند. دانش فقه، به‌عنوان دانشی راهبردی، در جهان اسلام از گذشته دور نقش تأثیرگذاری در حیات سیاسی و اجتماعی مسلمانان داشته است؛ حال این سؤال قابل طرح است که آیا گزاره‌های فقهی ظرفیت تبیین امنیت ملی و زمینهسازی برای ارائه الگوی امنیتی را دارا هستند؟ در این راستا می‌توان گفت فقه شیعه به‌ دلیل محوریت اصل امامت و ضرورت صیانت و حفاظت از این الگوی نظام سیاسی مشروع، توجه ویژه‌ای به امنیت دولت اسلامی دارد؛ از این‌رو می‌توان این مدعا را پیگیر بود که در ابواب مختلف فقه، گزاره‌های فقهی متعددی وجود دارند که ناظر بر عوامل و ضوابط تأمین، حفظ و نیز تهدید امنیت ملی می‌باشند.

منبع: مقاله «امنیت ملی دولت اسلامی از منظر فقه شیعه»، نجف لک‌زایی.

 

فقه حکومتی و راهکارهای اعتماد سازی بین دولت و مردم

حجت‌الاسلام والمسلمین لک­زایی در تبیین ظرفیت‏های فقه حکومتی شیعه در اعتماد سازی بین دولت و مردم آورده است: «اعتماد سیاسی» بر مبنای چگونگی مطابقت رفتار دولت با انتظار هنجاری مردم تعریف می‌شود و با میزان حمایت مردم از نهادهای سیاسی مرتبط است. هرقدر حمایت از نهادهای سیاسی بیشتر باشد اعتماد سیاسی بیشتر است و بر عکس. «فقه سیاسی» نیز به کشف و بیان احکام مربوط به امور و افعال سیاسی مکلّفان می‌پردازد. قواعد فقه سیاسی که راه‌کارهای افزایش اعتماد سیاسی از دل آن‌ها استخراج می‌شود عبارتند از: مساوات، شورا، عدالت، حفظ نظام، تألیف قلوب، تعاون، وفای به عقود، احسان، درء، و احسان. عوامل مؤثر بر افزایش اعتماد سیاسی به دو دسته تقسیم می‌شود که یک دسته مرتبط با دولت و دستة دیگر مرتبط با مردم و جامعه است. در دستة اول، راهبردهایی ارائه شده که مخاطب آن نظام سیاسی و مسئولان آن بوده و عبارت است از: ارتباط مسئولان با مردم، ارائة خدمات رفاهی، تخفیف مشقّات زندگی مردم، وادار نکردن مردم به آنچه بر عهدة آنان نیست، پرهیز از وعده‌های دروغین به مردم، برطرف کردن سوء ظن مردم نسبت به عملکرد حاکمان، استقرار عدالت میان مردم و شایسته‌سالاری. در بخش اعتماد سیاسی شهروندان، دو دسته راهبرد ایجابی و سلبی پیشنهاد شده که راهبردهای ایجابی عبارت است از: امر به معروف و نهی از منکر، برادری، امانت‌داری، و وفای به عهد. راهبردهای سلبی هم عبارت است از: پرهیز از دروغ، کینه‌ورزی، نیرنگ، سخن‌چینی، غیبت، و غش با مسلمانان.

منبع: مقاله «ظرفیت راهبردی فقه سیاسی شیعه در تولید اعتماد سیاسی»، نجف لک‌زایی

 

جایگاه آزادی سیاسی در منابع فقهی

حجت‌الاسلام والمسلمین لک­زایی آورده است: اگرچه مفاهیم آزادی سیاسی متعدد است، به نظر می‌رسد در تمام آن‌ها سه عنصر عامل، مانع و غایت مشترک باشد که اگر ما انسان را عامل و مانع را دولت و هدف را برقراری نظم عادلانه و دستیابی به کمال انسان بدانیم، در این صورت، آزادی سیاسی به مفهوم «فقدان دخالت و ممانعت دولت­ها در برابر اشخاص یا تشکل­های سیاسی در جامعه به منظور انجام رفتارهای سیاسی خاص» خواهد بود. این تعریف از آزادی سیاسی، به خوبی میزان آزادی انسان، در انجام رفتارهای سیاسی و اهداف آن‌را آشکار می‌سازد و به نظر می‌رسد در یک جمع‌بندی می‌توان گفت آزادی سیاسی افراد به طور کلی این رفتارها را در بر می‌گیرد: 1. انسان باید از این امکان برخوردار باشد که بتواند در انتخاب حاکمان و زمامداران و نیز در فرایندهای تصمیم گیری مشارکت نماید؛ 2. همچنین انسان باید بتواند برای نوع انتخاب و امکان مشارکت خود به رقابت بپردازد و 3. بالاخره به منظور جلوگیری از فساد و به خطر افتادن منافع خود و دیگران و نیز عزل حاکمان، حق نظارت و پاسخ خواهی داشته باشد.

هریک از رفتارهای فوق، سازوکار خاص خودش را می‌طلبد. اگر چنانچه این سازوکارها مورد تأیید قرآن کریم قرار گیرد می‌توان گفت: آزادی سیاسی از دیدگاه قرآن امری پذیرفته و مقبول است، در غیر این‌صورت باید گفت: قرآن و آزادی سیاسی با یکدیگر نسبتی ندارند. با بررسی مفاهیم قرآنی، به نظر می‌رسد فهم و تفسیر آن‌ها این فرضیه را به اثبات می‌رساند که باتوجه به نوع انسان شناسی قرآن، آزادی سیاسی از دیدگاه قرآن پذیرفته شده است. این مفاهیم عبارت‌اند از:

  1. شورا: این مفهوم که از «وَالَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَی بَینَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ ینفِقُونَ» و «وَشَاوِرْهُمْ فِی الأمْرِ» قابل استفاده است، بر این امر دلالت دارد که خواسته و اراده اکثر مردم دارای اعتبار است و باید در تصمیم سازی‌های سیاسی مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه این مفهوم در کنار برپایی نماز به کار رفته است؛ در نتیجه، همان‌گونه که برپایی نماز واجب است، اداره امور مسلمانان بر اساس اراده جمعی و خواست اکثریت که در قالب شورا تجلی می‌یابد، نیز واجب است. به علاوه واژه «امر» در آیات مورد بحث به معنی امور دنیایی و حکومتی است.

بیعت: خداوند در سه آیه از بیعت یاد می‌کند، عقد و عهدی که اولاً طرفینی است و ثانیاً با فراهم شدن رضایت طرفین منعقد می‌گردد. کار برد بیعت در قرآن به این معنی است که رضایت مردم در اعمال حاکمیت حاکمان سیاسی شرط اساسی و مشروعیت بخش است.

  1. سبقت در امور خیر: براساس تعدادی از آیات قرآن کریم، انسان مسلمان وظیفه دارد که نسبت به دیگران در انجام امور خیر پیشی گیرد و بر این امر رقابت نماید. رقابت سیاسی نیز اگر به منظور تمشیت امور مردم، حفظ دین و شریعت و تأمین منافع و مصالح عمومی باشد، بدون شک، از مصادیق امور خیر خواهد بود که در این‌صورت جواز رقابت سیاسی از طریق این آیات قابل استفاده است.
  2. امر به معروف و نهی از منکر: با توجه به اینکه انجام دادن یا ترک نمودن امر به معروف و نهی از منکر و نیز نصیحت، به عنوان اصول نظارتی و مورد توجه قرآن دارای پیامدها و عواقبی است و از طرفی قرآن به بیان ادبیات لازم و کارآمد برای نظارت و اعتراض توجه نشان داده است و اصل امر به معروف و نهی از منکر را در زمره آیات اجتماعی تبیین کرده است، می‌توان نتیجه گرفت که در نگاه قرآن، انسان برای برقراری عدالت از رهگذر نظارت، از این حق برخوردار است که بر اعمال، رفتار و تصمیم‌گیری‌های مسئولان حکومتی نظارت نماید و با برخورداری از این حق، در حقیقت از آزادی سیاسی خویش بهره ببرد.

منبع: مقاله «قرآن و آزادی سیاسی»، نجف لک‌زایی.

 

تدریس

  1. دانشگاه تهران، گروه معارف اسلامی، معارف اسلامی (1) و (2)، انقلاب اسلامی و ریشه­ها، اخلاق و تربیت اسلامی، تاریخ اسلام و آشنایی با متون اسلامی (1382 تا 1373)؛
  2. دانشگاه اصفهان، گروه معارف اسلامی، انقلاب اسلامی و تاریخ اسلام (1374- 1373)؛
  3. دانشگاه علامه طباطبایی، گروه علوم سیاسی، مبانی اندیشة سیاسی در اسلام (1381 – 1380)؛
  4. دانشگاه باقرالعلوم، گروه علوم سیاسی، گروه تاریخ و گروه معارف اسلامی، دروس گرایش ایران، از جمله تحولات سیاسی- اجتماعی ایران (1 و 2)، روابط خارجی ایران، سمینار تحولات سیاست خارجی ایران، انقلاب مشروطه، انقلاب اسلامی، فلسفة تاریخ، فقه سیاسی، سمینار تحولات سیاسی اجتماعی ایران، فرهنگ و سیاست در ایران؛
  5. دانشگاه مفید، گروه علوم سیاسی، روابط خارجی ایران؛
  6. دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم، گروه علوم سیاسی تحصیلات تکمیلی، فقه سیاسی؛
  7. دانشگاه عالی دفاع ملی، دانشکده امنیت ملی، محیط ملی، فلسفه امنیت در اسلام؛
  8. مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، گروه تاریخ، سیر اندیشه­های سیاسی در جهان اسلام؛
  9. حوزه علمیه قم، فقه سیاسی، تحولات سیاسی ایران معاصر و اندیشة سیاسی اسلام.

 

مسئولیت‌ها و فعالیت‌ها

  1. رئیس پژوهشکده علوم و اندیشة سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی؛
  2. رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی از آذرماه سال 1393 تا کنون؛
  3. رئیس مرکز تحقیقات حکومت اسلامی دبیرخانه مجلس خبرگان؛
  4. سردبیر فصلنامه سیاست متعالیه؛
  5. سردبیر فصلنامة علوم سیاسی در مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم؛
  6. عضو اتاق فکر و شورای راهبردی رادیو معارف؛
  7. عضو هیأت علمی بعثة مقام معظم رهبری؛
  8. مدیر گروه معارف اسلامی دانشگاه باقرالعلوم؛
  9. معاون آموزشی و پژوهشی مؤسسه آموزش عالی باقرالعلوم؛
  10. معاونت پژوهشی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم از آذرماه سال 1393 تا کنون؛
  11. معاون فرهنگی مجمع جهانی اهل‌البیت؛

 

آثار و تألیفات

کتاب

  1. اندیشۀ سیاسی امام خمینی؛
  2. اندیشة سیاسی آیت‌الله مطهری؛
  3. اندیشة سیاسی صدرالمتألهین (کتاب سال حوزه در سال 1382، کتاب سال دانشجویی، کتاب شایسته تشویق دین پژوهان)؛
  4. اندیشة سیاسی محقق سبزواری (کتاب سال حوزه در سال 1381)؛
  5. تاریخ فرهنگی- سیاسی ایران معاصر؛
  6. تحولات سیاسی- اجتماعی ایران معاصر؛
  7. چالش سیاست دینی و نظم سلطانی (برگزیده پژوهش دوسالانه حکومت اسلامی و شایسته تشویق کتاب سال جمهوری اسلامی)؛
  8. درآمدی بر مستندات قرآنی فلسفة سیاسی امام خمینی؛
  9. سیر تطور تفکر سیاسی امام خمینی؛
  10. سیرۀ پیامبر اعظم درگذر از جامعۀ جاهلی به جامعۀ اسلامی.

مقاله

  1. استثنائات از تقدیم احکام ثانویه بر احکام اولیه؛
  2. استلزامات سیاسی آیه قوامه از دیدگاه مفسران و فقهای امامیه و حنفیه؛
  3. اصول رهیافت امنیتی پیامبر در قرآن کریم؛
  4. امنیت از دیدگاه ایت الله جوادی آملی؛
  5. امنیت در اسلام؛
  6. امنیت سیاسی افراد و مرجع آن در فقه امامیه؛
  7. امنیت فرهنگی از منظر فقه شیعه؛
  8. امنیت متعالیه؛
  9. امنیت ملی دولت اسلامی از منظر فقه شیعه؛
  10. انسان شناسی کلامی مطهری؛ معبری برای سیاست شناسی؛
  11. انقلاب اسلامی و تکاپوهای سلطه گرایانه امریکا؛
  12. انقلاب امام خمینی؛ مشروطه نائینی؛
  13. انقلاب و تحولات اجتماعی از دیدگاه استاد مطهری؛
  14. آرمان شهر ملاصدرا؛ چیستی، ارکان و ویژگی ها؛
  15. بحث های تجویزی - مبنای تمثیلی؛
  16. بررسی ابعاد اخلاقی امنیت بین الملل از منظر آیت الله جوادی آملی؛
  17. بررسی امنیت اقتصادی افراد از خلال قواعد فقه امامیه با نگاهی به مرجع امنیت؛
  18. بررسی تأثیرات آراء اصولی امام خمینی ره بر فقه سیاسی ایشان؛
  19. بررسی جایگاه نظام اجتماعی در اندیشه سیاسی علامه طباطبایی؛
  20. بنیادهای معرفت شناسی جریان های مذهبی در ایران؛
  21. پیامبر اسلام و شیوه گذر از جامعه جاهلی به جامعه اسلامی؛
  22. تأملی بر پویایی اندیشه سیاسی امام خمینی؛
  23. تحلیل انقلاب اسلامی ایران در چهارچوب حکمت متعالیه؛
  24. تحلیل رفتار واقع گرایانه در سیره ی علوی؛
  25. تطبیق سیاست آرمانی امیر مومنان بر ضوابط فقهی؛
  26. تفکر سیاسی در قرآن؛
  27. تیپ شناسی و واکاوی استراتژی های غرب در ستیزش با آموزه مهدویت؛
  28. ثبات و تحول در اندیشه سیاسی امام خمینی؛
  29. جایگاه سیاست در حکمت متعالیه؛
  30. حج ابراهیمی و تربیت متعالیه (ابعاد تربیتی حج با تأکید بر دیدگاه امام خمینی)؛
  31. درآمدی بر اندیشه سیاسی محقق سبزواری؛
  32. درآمدی بر طبقه بندی‌های اندیشه سیاسی اسلامی؛
  33. دلالت های امنیتی انسان شناسی آیت الله جوادی آملی؛
  34. دیدگاه امنیتی شیعه با تأکید بر اندیشه ی آیة الله شهید بهشتی؛
  35. رابطه فرد و دولت در اندیشه سیاسی محقق سبزواری؛
  36. روش شناسی فقه سیاسی شیعه؛
  37. زندگی سیاسی در اندیشه صدرالمتألهین؛
  38. زندگی سیاسی در اندیشه محقق سبزواری؛
  39. ساز و کارهای تأمین امنیت ملی (از دیدگاه محقق سبزواری)؛
  40. سیاست اخلاقی در اندیشه صدرالمتألهین؛
  41. سیاست متعالیه و دولت هادی در اندیشه صدرالمتألهین؛
  42. شخصیت علمی و افکار سیاسی - اجتماعی میرداماد؛
  43. ضرورت ها و ظرفیت های تحقق سند چشم انداز؛
  44. طبقه بندی علوم از دیگاه صدرالمتألهین و امام خمینی؛
  45. طرح نامه فقه سیاسی؛
  46. ظرفیت راهبردی فقه سیاسی شیعه در تولید اعتماد سیاسی؛
  47. ظرفیت های علمی و فرهنگی ایران برای تحقق سند چشم انداز؛
  48. عدالت و سیاست؛
  49. غایات و اهداف نظام سیاسی متعالیه؛
  50. فقه سیاسی در ایران، کاستی ها و بایستی ها؛
  51. فقه شیعه و سرمایه ی اجتماعی در ایران؛
  52. فقه و امنیت؛
  53. فلسفه امنیت از دیدگاه امام خمینی؛
  54. قدرت در قرآن از منظر تفسیر فی رحاب القرآن‌ الکریم آیت الله آصفی؛
  55. قرآن کریم و خط مشی های سیاسی؛
  56. قرآن و آزادی سیاسی؛
  57. کنکاشی در زمینه رابطه مبانی فکری و حقوق زنان در آثار استاد شهید مرتضی مطهری؛
  58. گزارش های علمی: ایران و آمریکا؛ نزاع وجودی؛
  59. گونه‌شناسی امنیت‌ پژوهی در علوم اسلامی؛
  60. الگوهای توسعه سیاسی با تأکید بر اندیشه امام خمینی؛
  61. الگوی اسلامی پیشرفت براساس مفاهیم قرآن کریم؛
  62. مبانی اسلامی اقتدار فرهنگی؛
  63. مبانی انسان شناسی انقلاب اسلامی؛
  64. مبانی ولایت فقیه؛
  65. مرکزیت معنایی ولایت سیاسی فقیه در اندیشه سیاسی امام خمینی و جایگاه مردم در آن؛
  66. مروری بر چگونگی نفوذ و دخالت دولتهای خارجی در تحولات سیاسی ایران معاصر؛
  67. مطالعات فقهی امنیت؛
  68. مکتب امنیتی متعالیه با نگاهی به اندیشه امام خمینی؛
  69. مناسبات فرهنگ و سیاست از دیدگاه امام خمینی؛
  70. موانع گسترش فقه سیاسی؛
  71. نسبت امنیت سیاسی و آزادی در اندیشۀ علامه طباطبایی؛
  72. نسبت مشروعیت و مشارکت سیاسی در اندیشه سیاسی امام خمینی؛
  73. نظام اخلاق سیاسی امام خمینی؛
  74. نظریه دولت مطلوب در اندیشه امام خمینی؛
  75. هم زبانی فقه بومی با حقوق جهانی.

راهنمای پایاننامهها

  1. ابعاد سیاسی - دینی شعر معاصر افغانستان؛
  2. اصول سیاست داخلی دولت اسلامی از منظر قرآن کریم؛
  3. امام خمینی و چالش در بنیان‌های سیاسی سکولاریسم؛
  4. امنیت ملی ایران از دیدگاه فقهای معاصر؛
  5. اندیشه تقریب و امنیت جهان اسلام با تأکید بر اندیشه امام خمینی؛
  6. اندیشه رهایی بخشی در اسلام «با تأکید بر دیدگاه امام خمینی»؛
  7. اندیشه سیاسی حضرت آیت الله جوادی آملی؛
  8. اندیشه سیاسی حکیم سنایی غزنوی؛
  9. اندیشه سیاسی علامه میر حامد حسین؛
  10. اندیشه و عملکرد سیاسی شیخ عبدالکریم زنجانی؛
  11. اندیشه و مواضع سیاسی آیت‌الله فاضل لنکرانی؛
  12. انقلاب اسلامی و گذر به فرهنگ سیاسی متعالیه؛
  13. انقلاب در ادبیات معاصر ایران با تاکید بر شعر؛
  14. آسیب‌شناسی حکومت از دیدگاه آیت‌الله نائینی و امام خمینی؛
  15. بازخوانی هویت انقلاب اسلامی با تاکید بر آموزه مهدویت در تفکر شیعی؛
  16. بحران سلطه در ایران معاصر (با تأکید بر دوره پهلوی)؛
  17. بررسی دلالت‌ها و استلزامات سیاسی اوامر و نواهی قرآن کریم؛
  18. بیوتکنولوژی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران؛
  19. تأثیر اصلاحات داخلی ایران بر سیاست گذاری خارجی (دوران ریاست جمهوری خاتمی)؛
  20. تعامل آرمان‌گرایی و واقع‌گرایی در عصر حاکمیت معصومین؛؛
  21. جریان‏های اسلامی و سقوط امپراتوری عثمانی (با تأکید بر وهابیت)؛
  22. جنبشهای سیاسی - مذهبی عصر پهلوی دوم؛
  23. جهانی شدن و امنیت ملی ایران (با تاکید بر مقوله فرهنگ)؛
  24. چشم انداز تمدن اسلامی و راهکارهای تحقق آن از دیدگاه امام خمینی و مقام معظم رهبری؛
  25. حاکمیت در قرآن با تأکید بر تفسیر المیزان؛
  26. حدود و اختیارت حاکم در اندیشه سیاسی حضرت امام خمینی رحمة‌الله و آیت‌الله خویی؛
  27. حکومت و مشروعیت در تفاسیر معاصر شیعه؛
  28. دیپلماسی در اندیشه سیاسی امام خمینی؛
  29. رابطه اصول فقه و فقه سیاسی در دیدگاه فقهای معاصر شیعه با تأکید بر آراء امام خمینی؛
  30. رابطه حکومت دینی و کثرت گرایی سیاسی ( با تاکید بر نظام جمهوری اسلامی ایران )؛
  31. رابطه عدالت و امنیت در قرآن و سنت؛
  32. رسانه طراز انقلاب اسلامی از منظر امام خمینی و مقام معظم رهبری با تاکید برصداوسیمای جمهوری اسلامی ایران
  33. روشنفکری حوزوی و تحولات آن پس از انقلاب اسلامی؛
  34. زن و مناسبات سیاسی در ایران معاصر (با تاکید بر آراء فقها)؛
  35. علل نگرانی غرب از انقلاب اسلامی در منطقه (با تأکید بر عنصر ژئوپلیتیک شیعه)؛
  36. عوامل اجتماعی تحول فقه سیاسی شیعه در ایران معاصر (با تاکید بر آیه الله محمد حسین نائینی و امام خمینی)؛
  37. فرهنگ و امنیت از دیدگاه امام خمینی (س) و آیت‌الله خامنه‌ای؛
  38. فقه و امنیت (بررسی مبانی فقهی امنیت در نظام اسلامی با عنایت به تطور و توسعه مفهوم امنیت)؛
  39. قرآن و انقلاب اسلامی (با تأکید بر اندیشه سیاسی امام خمینی و شهید مطهری)؛
  40. کارکرد نظریه مشروعیت در اهل سنت (خلافت) و نظریه ولایت فقیه در تشیع در سده اخیر؛
  41. کارویژه های امنیتی رسانه ها با تاکید بر انتخابات دهم ریاست جمهوری اسلامی ایران؛
  42. گفتار در گرایش نظری و تحقیق در تفکر سیاسی سید جعفر کشفی؛
  43. گونه‌شناسی جریان‌های سیاسی در قرآن؛
  44. الگوی مدیریت سیاسی امام خمینی؛
  45. الگوی نظام سیاسی مطلوب در حکمت متعالیه؛
  46. مبانی دینی و وضعیت شهروندی در جمهوری اسلامی ایران؛
  47. مناسبات ایمان و امنیت در قرآن؛
  48. مناسبات آزادی و امنیت؛ با تأکید بر اندیشه امام خمینی؛
  49. مواضع علمای شیعه در دفاع از استقلال ایران معاصر؛
  50. نقش اخلاق در وحدت ملی با تأکید بر اندیشه امام خمینی؛
  51. نقش آموزه مهدویت در تحولات سیاسی اجتماعی ایران معاصر؛
  52. نقش آموزه های قرآن کریم در تکوین انقلاب اسلامی؛
  53. نقش آموزه‌های اسلامی در تدوین استراتژی‌های امنیتی و نظامی با تأکید بر جمهوری اسلامی ایران؛
  54. نقش مذهب در تحولات سیاسی اجتماعی ایران، (ملی شدن صنعت نفت و انقلاب اسلامی).

مشاور پایان‌نامهها

  1. اخلاق سیاسی در جمهوری اسلامی با تاکید بر رقابت های انخاباتی، محمدحسن روزبه، دانشگاه باقرالعلوم، دکترا؛
  2. اخلاق و سیاست در اندیشه سیاسی اسلام(دوره میانه)، رضا خراسانی، کارشناسی ارشد؛
  3. امنیت و قومیت در آفریقا با تاکید بر ثبات در سه کشور اسلامی (سودان "کنگو" ساحل عاج)، لسن سوادگو، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  4. اندیشه سیاسی ابوعلی طبرسی، رضا واعظی، کارشناسی ارشد؛
  5. آزادی در گفتمان های سیاسی جمهوری اسلامی ایران، سیدابوالفضل حسینی‌زاده، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  6. آینده انقلاب اسلامی ایران و مولفه قدرت فرهنگی، فرزاد جهان‌بین، دانشگاه معارف اسلامی قم، دکترای تخصصی؛
  7. بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر راهبردهای آمریکا در منطقه خلیج فارس، حسین آخوندی ممقانی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  8. بایدها و نبایدهای سیاسی حکومت اسلامی از دیدگاه فقهای امامیه، عبدالاحمد صداقت، جامعه المصطفی العالمیه، کارشناسی ارشد؛
  9. بررسی انتقادی نظریه‌های دولت در تبیین دولت در جمهوری اسلامی ایران، رشید رکابیان، دانشگاه باقرالعلوم، دکترای تخصصی؛
  10. بررسی اندیشه سیاسی ابوالولید محمدبن رشد اندلسی(595-520/1198-1126م) مشهور به حفید، محمد سلمان، کارشناسی ارشد؛
  11. بررسی حیات سیاسی، اجتماعی شیخ محمد اخباری با تکیه بر عصر قاجار، طاهره خوشرو، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  12. بررسی دلالت‌ها و استلزامات سیاسی اوامر و نواهی قرآن کریم، صفر عباسی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  13. بررسی میزان آشنایی نسل سوم انقلاب اسلامی ایران با اندیشه سیاسی امام خمینی، علی اکبری معلم، دانشگاه باقرالعلوم، دکترای تخصصی؛
  14. بررسی وظایف فرد و دولت در تحقق شریعت، رضا خراسانی، دانشگاه باقرالعلوم، دکترای تخصصی؛
  15. تأثیر انقلاب اسلامی بر اسلام گرایی در پاکستان، مهدی علیزاده موسوی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  16. تأثیر متقابل فقه سیاسی و جمهوری اسلامی ایران، کمال اکبری، دانشگاه باقرالعلوم، دکترای تخصصی؛
  17. ترجمه کتاب اندیشه سیاسی آیه‌الله استاد مطهری، عون علی کریمی، جامعه المصطفی العالمیه، کارشناسی ارشد؛
  18. تفسیر سیاسی قرآن در ایران معاصر، یوسف خان‌محمدی، دانشگاه باقرالعلوم، دکترای تخصصی؛
  19. جریان شناسی تفاسیر و برداشت های سیاسی از قرآن کریم در انقلاب اسلامی، علیرضا دانشیار، دانشگاه معارف اسلامی قم، دکترای تخصصی؛
  20. جهانی‌شدن فرصت‌ها و چالش‌های انسجام اسلامی، رضا بابااکبری، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  21. حج ابراهیمی و صدور انقلاب اسلامی (فرصت‌ها و چالش‌ها)، حمیدرضا منیری، دانشگاه معارف اسلامی قم، دکترا؛
  22. دور المرجعیه الدینیه فی مقاومه الاستعمار فی العراق 1914-1920 م، میثم الیعقوبی، جامعه المصطفی العالمیه، کارشناسی ارشد؛
  23. دیپلماسی فرهنگی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر آموزه‌های امام خمینی، علیرضا نائیج، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  24. رابطه عدالت و امنیت در افغانستان معاصر، محمد نوری، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  25. رابطه قانون و شریعت در اندیشه سیاسی امام خمینی، مهدی نوری، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  26. راهبرد امنیت منطقه ای جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس، ایرج حجازی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  27. راهکارهای مواجهه جمهوری اسلامی ایران با اسلام‌هراسی غرب، مرتضی علویان، دانشگاه باقرالعلوم، دکترای تخصصی؛
  28. رویکرد جمهوری اسلامی ایران به صلح در جهان امروز، علی خلجی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  29. رهیافت نظری برنقش مرجعیت شیعه در تحولات سیاسی اجتماعی (با تاکید برانقلاب اسلامی)، مهدی غفاری، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  30. ساز و کارهای مقابله با چالشهای سیاسی فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر سیره امام علی، ابراهیم نعمتی، ، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  31. سازوکارهای تحقق مردم‌سالاری دینی در ایران، زهرا صالحی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  32. سرمایه اجتماعی در اندیشه امام خمینی، یوسف فتحی، دانشگاه معارف اسلامی قم، دکترای تخصصی؛
  33. سیاست خارجی دولت اسلامی با تاکید بر اندیشه امام خمینی، امیرحسین مرادپور دهنوی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  34. سیره سیاسی ائمه معصومین از دیدگاه امام خمینی، عذرا باباکریمی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  35. شاخص‌های عدالت علوی در جمهوری اسلامی ایران، نرجس کریمی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  36. عدالت سیاسی در قرآن با تأکید بر تفسیر المیزان، سیدصمد موسوی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  37. عزت، حکمت، مصلحت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از دیدگاه مقام معظم رهبری، ابوالقاسم رضائی اندیشمند، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  38. الگوی فرهنگ سیاسی در جامعه نبوی، صادق محمدی پور، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  39. مبانی مشروعیت سیاسی در قرآن کریم با تأکید بر آراء تفسیری حضرت آیت الله علامه جوادی آملی، علی‌اکبر صفرپور، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  40. مقایسه نظریه حکومت دینی در آرای شهید مطهری و شمس الدین، ابوالفضل آژند، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  41. مقایسه نقش کارکردی روحانیت در نهضت مشروطه و انقلاب اسلامی و ترسیم چشم انداز آینده (با تأکید بر دیدگاه امام خمینی)، الهه وکیلی، دانشگاه معارف اسلامی قم، دکترا؛
  42. منافع ملی و مصالح اسلامی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، سکینه نامدار کندهلانی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  43. نسبت بین دین و فمینیسم در ایران، راضیه زارعی، کارشناسی ارشد؛
  44. نسبت فعل اخلاقی و فعل سیاسی در حکمت متعالیه، نجمه کیخا، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دکترای تخصصی؛
  45. نظریه اسلامی پیشرفت سیاسی با تکیه بر محوریت عدالت سیاسی، مسعود معینی پور، دانشگاه معارف اسلامی قم، دکترا؛
  46. نظریه شورا در اندیشه سیاسی معاصر شیعه، مهدی قانعی اردکانی، کارشناسی ارشد؛
  47. نقد و بررسی تنش زدایی در سیاست خارجی دولت خاتمی، مهدی درویش منش، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  48. نقش آموزه مهدویت در انقلاب اسلامی ایران، گلاب سوری لکی، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد؛
  49. نقش فرهنگ در تأمین امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران (با تأکید بر مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی)، اعظم نجفی مقدم، دانشگاه باقرالعلوم، کارشناسی ارشد.

 


کد خبرنگار : 38


ارسال به:         whatsapp telegram  

ارسال نظر




chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.