کد خبر : 7843
چهارشنبه 09 اسفند 1396 - 16:04

همایش چیستی صلح/ بخش هشتم

همبستگی و پایبندی به حقوق و تعهدات شهروندی در میان ایرانیان، انگاره‌ای ذهنی است

وسائل- علی اشرف نظری، استاد دانشگاه تهران گفت: احساس همبستگی و پایبندی به حقوق و تعهدات شهروندی در میان ایرانیان، انگاره‌ای ذهنی است که پایه و اساس پایبندی و تعقلات مشترک، احساسات مشترک، سنت و رسوم و ارزش‌های ایرانی اسلامی را تشکیل می‌دهد.

امنیت / صلح و جنگ

همبستگی و پایبندی به حقوق و تعهدات شهروندی در میان ایرانیان، انگاره‌ای ذهنی است

به گزارش خبرنگار پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل، علی‌اشرف نظری در مراسم افتتاحیه نخستین همایش سالانه انجمن علمی مطالعات صلح ایران «چیستی صلح؛ مبانی مفهومی- نظری و چشم اندازه‌ای راهبردی» که با همکاری خانه اندیشمندان علوم انسانی و در سالن همایش حافظ برگزار شد،در خصوص شهروندی، احساس تعقل و شکل‌گیری فرایندهای صلح‌طلبی در جامعه، گفت: تحولات یک دهه اخیر و شکل‌گیری بحران‌های متزاید قومی، مذهبی و سیاسی در کشورهای عراق و سوریه نشانه آشکار آشکاری از به بن‌بست رسیدن فرآیندهای زندگی صلح‌آمیز و آغاز چرخه خشونت‌های رذیلت بار است.

وی بابیان اینکه شهروندی فراتر از یک رابطه حقوقی و نوعی سرمایه‌گذاری فرهنگی است، ابراز کرد: شهروندی احساس تعقل افراد را به جهان اجتماعی و درنتیجه احساس مسؤولیت مدنی باهدف حفظ صلح و نظم اجتماعی رقم می‌زند.

نظری با اشاره به نظریه توماس هامپری مارشال که در اثر مشهور خود با عنوان «شهروندی و طبقات اجتماعی» توسعه حقوق مدرن شهروندی فرآیند پرفراز و نشیب اما مستمر را با سه تقسیم حقوق مدنی، سیاسی و اجتماعی بیان می‌کند، اظهار داشت: از نظر حقوقی، حقوق شهروندی آمیخته است از وظایف و مسؤولیت‌های شهروندان در قبال یکدیگر، شهر و دولت و قوای حاکم و مملکت و همچنین حقوق و امتیازاتی که وظیفه تأمین آن حقوق بر عهده مدیران شهری، دولت یا به‌طورکلی قوای حاکم است.

استاد دانشگاه بابیان اینکه از چشم‌انداز حقوقی، حوزه شهروندی معمولاً از طریق تعاریف انتزاعی حقوقی و در رابطه باکسانی که در داخل یا خارج جامعه سیاسی هستند مشخص می‌شود، ابراز کرد: بنابراین شهروندی از منظر حقوقی یک موقعیت جهت عضویت است که متضمن مجموعه‌ای از حقوق، وظایف و تعهدات است و بر برابری افراد، عدالت و حق تعیین سرنوشت و استقلال آنها دلالت دارد. در این چارچوب «مونتسکیو» شهروند را یک امر برساخته شده حقوقی می‌داند که هدف از کاربرد آن برقراری نظم است یا «امانوثل کانت» شهروندی را یک عضو تابع قانون بیان می‌کند.

وی با اشاره به دیدگاه جامعه‌شناختی شهروندی، گفت: از این دیدگاه شهروندی بیشتر به عنوان مجموعه‌ای از کنش‌های فرهنگی، نمادین، سیاسی و اقتصادی دانسته می‌شود که هویت فردی و عضویت اجتماعی را بازتاب می‌بخشد. در این تلقی، عضویت اجتماعی و هویت فردی واجد مناسبات فرهنگی در ارتباط با مقوله شهروندی و فرهنگ مدنی رفتار را در قالب مجموعه‌ای از ارزش‌ها و فضیلت‌های عمومی کدبندی می‌شود.

نظری ادامه داد: شهروندی در نگاه جامعه شناسان فراتر از یک رابطه حقوقی و مرتبط با نوعی سرمایه‌گذاری فرهنگی است، احساس تعقل واقعی و تعیین‌کننده عمل و جهت‌گیری‌ها، به دنبال یک حس جمعی بیان می‌شود، الکسی دوتوکویل نیز بیان می‌کند شهروند یک تقسیم‌شده میان انزوای خویش و اهدافی مشترک است. به‌طورکلی شهروندی نه مفهومی صرفاً جامعه‌شناختی و نه صرفاً حقوقی است، بلکه امری ارتباطی و برآمده از فرایندهای احساس تعلق است یعنی هم واجد خصیصه‌هایی است که زمینه‌های سرمایه‌گذاری فرهنگی و کنش جمعی را فراهم می‌آورد و هم تضمین‌کننده حقوق و وظایف سیاسی، مدنی و اجتماعی افراد متناسب با شأن و جایگاه آنها است.

استاد دانشگاه در ادامه تصریح کرد: مارشال در راستای دوپارگی روش‌شناختی حاکم بر مفهوم شهروندی نظریه جامعه‌شناختی _ حقوقی شهروندی را ارائه می‌دهد و بعدها راینهارد بندیکس و برخی دیگر این الگو را برای تحلیل عوامل نابرابر طبقاتی، چشم‌اندازهای تطبیقی و نظریه منازعه با تمرکز بر مطالعات جنبش‌های اجتماعی به‌عنوان نیروی محرک توسعه حقوق شهروندی به کار گرفتند.

وی افزود: برای مثال رنال باینر شهروندی را مسئله‌ای می‌داند که مجموعه شهروندان را در قالب جامعه سیاسی منسجم و سازمان‌دهی شده گردهم می‌آورد و اتحاد آنان را باثبات می‌کند. او از یک‌سو ادعاهای جهان‌شمول لیبرالیسم درباره شهروندی و از سوی دیگر ادعاهای اجتماع‌گرایان و پست‌مدرن‌ها را درباره هویت گروهی و پلورالیسم غیرقابل‌جمع دانسته و در جستجوی راه‌حلی بینابین برمی‌آید.

 

نظری بابیان اینکه شهروندی گونه‌ای از هویت مبتنی بر عمل متقابل اجتماعی و منافع که به‌وسیله نظامی از عقاید، مناسک، اعیاد و سبک زندگی به هم گره‌خورده است، گفت: نظریه‌پردازان از مفاهیمی نظیر شهروندی افقی، عمودی، عمیق و سطحی بهره می‌برند، بین شهروندان مستقیم و غیرمستقیم برای بحث و بررسی مسائل مشترک و موردعلاقه برقرار می‌گردد. اما جنبه‌های عمودی و شهروندی، تعلق به نهادهای سیاسی مشترک در سطوح محلی، ملی و حتی فراملی را در برمی‌گیرد.

استاد دانشگاه ادامه داد: ازاین‌رو ایجاد روابط متقابل و همبسته میان شهروندان و نظام سیاسی فراهم آوردن چارچوبی برای تعامل مؤثر افراد در درون جامعه مدنی، تقویت حقوق و مسؤولیت‌های متقابل میان شهروندان، آموزش همنوایی جمعی، ارتقای آگاهی سیاسی، ایجاد فرصت‌های عادلانه، شفاف شدن معیارهای حکمرانی از پیامدهای مثبت نگریستن به جامعه از منظر نظریه شهروندی است.

وی با اشاره به مفهوم شهروندی در طول دو دهه گذشته در کانون منازعات فکری در ایران، ابراز کرد: از دوره اصلاحات آغاز و با یک وقفه 8 ساله در سال 92 با برآمدن دولت تدبیر و امید با ارائه منشور حقوق شهروندی سرفصلی جدید درزمینهٔ حقوق شهروندی آغاز شد  که این منشور در قالب سه فصل ارائه می‌شود.

نظری در پایان با تأکید بر اینکه ایجاد زمینه‌های شهروندی و احساس تعقل به ایران اسلامی و ایجاد فرصت‌های ساختاری لازم برای ایجاد و تقویت صلح مدنی است، خاطرنشان کرد: احساس همبستگی و پایبندی به حقوق و تعهدات شهروندی در میان ایرانیان، انگاره‌ای ذهنی است که پایه و اساس پایبندی و تعقلات مشترک، احساسات مشترک، سنت و رسوم و ارزش‌های ایرانی اسلامی را تشکیل می‌دهد.

120/د


کد خبرنگار : 42


ارسال به:         whatsapp telegram  

ارسال نظر




chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.