کد خبر : 7508
سه شنبه 03 بهمن 1396 - 19:24

گزارش مقاله؛

مفهوم‌سازی، فرهنگ‌سازی و ظرفیت‌سازی برای تحقق تمدن اسلامی

وسائل- حجت الاسلام جمالی در این مقاله برای تحقق تمدن اسلامی سه الزام و بایسته مهم مفهوم سازی، فرهنگ سازی و ظرفیت سازی را مورد مداقه قرار داده است.

مفهوم‌سازی، فرهنگ‌سازی و ظرفیت‌سازی برای تحقق تمدن اسلامی

به گزارش سرویس مبانی پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل، آرمان تمدن اسلامی، رسالت سنگینی را بر دوش متفکران دینی گذاشته است و برای تحقق این آرمان باید با عقلانیت دینی و نه سکولار (نرم افزار تمدن اسلامی) نقشه جامع مهندسی دقیق تمدن اسلامی جهت رسیدن به نرم افزارها و سخت افزارهای تمدن اسلامی را طراحی نمود، از همین رو حجت الاسلام مصطفی جمالی؛ عضو هیئت علمی فرهنگستان علوم اسلامی در مقاله ای با عنوان «مفهوم‌سازی، فرهنگ‌سازی و ظرفیت‌سازی برای تحقق تمدن اسلامی» به سه الزام مهمِ مفهوم سازی، فرهنگ سازی و ظرفیت سازی اشاره کرده است که در ذیل گزارشی از آن تقدیم می گردد.

 

۱ـ چیستی تمدن

با توجه به رویکرد تمدنی در تحلیل گفتمان‏های انقلاب اسلامی، لازم است در ابتدا نگاهی به مفهوم تمدن داشته باشیم. در باب مفهوم تمدن، با تلقی‏های گوناگونی روبه رو هستیم که نوعاً در تعریف‏ ها با رویکردهای مختلف روبه رو می شویم.

در نگاه مقام معظم رهبری، تمدن نوین اسلامی از دو بُعد اساسی تشکیل می‏ گردد.

یک بُعد آن بُعد ابزاری است که شامل تمامی برنامه‏ها، ساختارها و نهادها و حتی زیرساخت‏های آنان می‏ شود که در برخی از فرمایشات رهبری به این بخش زیرساخت‏ها، اطلاق نرم افزار می‏ شود.

اما بُعد دوم تمدن نوین اسلامی، بُعدی است که ظهور و بروز تمامی آن بُعد اول، در آن ظاهر می ‏شود و آن چیزی جز سبک زندگی عینی در جامعه نیست.

 

۲ـ نظریه دین حداکثری مبنای تحقق تمدن اسلامی

مهم ترین مبنا در میان مبانی تمدن اسلامی، مبنای دین شناسی و تبیین ارتباط بین دین و نظریه تمدن اسلامی است و در سایه ی تبیین همین مبناست که رسالت تمامی نخبگان و دلسوزان در قبال تحقق تمدن اسلامی به عنوان سنگربانان اسلام ناب مشخص می گردد.

 

3. مفهوم سازی

سه لایه معرفتی برای شکل گیری تمدن اسلامی ضرورت پیدا می کند.

الف) نظام معارف دینی که در حکم مبادی و مبانی لایه ی دوم هستند. منظور از این نظام معارف، مجموعه آموزه های دینی در حوزه های مختلف نظام توصیفات دینی، نظام احکام ارزشی، نظام احکام تکلیفی و حقوقی است. بر این اساس، حوزه های علمیه نباید تنها به اجتهاد در حوزه ی احکام روابط فردی، آن هم در باب احکام تکلیفی آن بپردازند، بلکه باید فقه اکبر موضوع اجتهاد قرار گیرد و علاوه بر احکام تکلیفی، احکام ارزشی و اندیشه های توصیفی دین در دو حوزه روابط فردی و اجتماعی به دست بیاید لذا باید فقه اسلامی مشتمل بر جوانب مختلف زندگی انسان در زمینه های فردی و اجتماعی شود و تنها به بیان احکام فردی اکتفا نکند.

ب) نظام علوم هماهنگ، لایه دوم از حوزه ی اطلاعات در راستای تحقق تمدن اسلامی است. علوم در شاخه های مختلف در مجموعه عرضه کننده معیارها و شاخصه هایی کارآمد، جهت شناسایی ابعاد مختلف عرصه های حیات مختلف فردی و اجتماعی هستند. این علوم از یک سو در مقام تولید و نظریه پردازی، مبتنی بر مبادی و مبانی خاصی شکل می گیرند و از سوی دیگر، در مقام داوری و اثبات کارآمدی، به آزمون تجربی نیازمند هستند.

ج) سومین لایه از اطلاعات جهت تحقق عینی تمدن اسلامی، دستیابی به الگوها، مدل ها و ساختارها جهت جامعه پردازی است که از یک سو مبتنی بر معیارهای علمی و از سوی دیگر، مبتنی بر شرایط و وضعیت حیات اجتماعی جهت رسیدن به وضعیت مطلوب است.


۴ـ فرهنگ سازی
از دیگر الزامات تحقق تمدن اسلامی فرهنگ سازی در این راستاست. به دیگر سخن، هویت اصلی نظام اسلامی، فرهنگی است و لذا مسئولیت دین‏ شناسان و کارشناسان دینی در اداره‏ فرهنگ جامعه و تغذیه ی فرهنگی آن بسیار مهم است. آنچه در این میان توجه به آن بسیار مهم است ارتقای فرهنگ جامعه در جهت ایجاد مشارکت همگان در تحقق تمدن اسلامی است.

 

5. ظرفیت سازی
از دیگر الزامات تحقق تمدن اسلامی، ظرفیت سازی و پرورش نیروهای کارآمد متناسب با رسالت انقلاب اسلامی در تحقق تمدن اسلامی است، البته با توجه به پیچیدگی های امر اداره و حکومت داری در دنیای امروز و با توجه به وابسته شدن ابعاد مختلف توسعه و پیشرفت، نوع حضور و سطح حضور نیروهای انقلابی و نخبه در مسئله تحقق تمدن اسلامی و اداره نظام اسلامی، هم از لحاظ کمی و هم از لحاظ کیفی، بسیار متنوع می تواند باشد.  از یک منظر، این حضور می تواند هم در قالب مدیریت و هم مشارکت و مشاورت رخ دهد.


منبع : فصلنامه تخصصی علوم انسانی اسلامی صدرا (شماره ۱۱ و ۱۲)
کد خبرنگار : 38


ارسال به:         whatsapp telegram  

ارسال نظر




chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.